Boek 8 Artikel 1034 (8:1034 BW)

Laden en lossen zijn de gevaarlijkste momenten in het vervoer van gevaarlijke stoffen. Vaak worden die handelingen niet door het schip verricht maar door een terminal of een gespecialiseerd bedrijf. Artikel 8:1034 BW zorgt ervoor dat de aansprakelijkheid dan terechtkomt bij degene die de handeling werkelijk in handen had.

Uitsluitende verantwoordelijkheid

Bewijst de eigenaar dat er is geladen of gelost onder de uitsluitende verantwoordelijkheid van een met naam genoemde ander, bijvoorbeeld de afzender of de ontvanger, dan is hij niet aansprakelijk voor de schade van een gebeurtenis tijdens dat laden of lossen. Die ander is dan aansprakelijk volgens dezelfde regeling. Het gaat dus niet om een verzachting, maar om een verplaatsing van de volle aansprakelijkheid.

Twee eisen springen eruit: de eigenaar draagt het bewijsrisico, en hij moet de ander bij naam noemen. Wijzen naar een onbekende partij helpt hem niet.

Gezamenlijke verantwoordelijkheid

Was de verantwoordelijkheid gedeeld tussen de eigenaar en die met naam genoemde ander, dan zijn beiden hoofdelijk aansprakelijk. De benadeelde kan dan bij elk van hen het geheel halen. In hun onderlinge verhouding geldt echter een correctie: de eigenaar hoeft alleen bij te dragen als hemzelf of zijn ondergeschikten, vertegenwoordigers of lasthebbers schuld treft.

• de eigenaar bewijst wie verantwoordelijk was
• die ander moet met naam worden genoemd

- bij gedeelde verantwoordelijkheid geldt hoofdelijkheid naar buiten toe

Wie wel en niet aansprakelijk wordt

Verricht iemand het laden of lossen als uitvoerder, in opdracht van of ten dienste van de vervoerder, de afzender of de ontvanger, dan is niet die uitvoerder aansprakelijk maar zijn opdrachtgever. De feitelijke kraanmachinist of pompoperator blijft dus buiten schot; de opdrachtgever draagt het risico.

De ander die op grond van dit artikel aansprakelijk wordt, kan zich niet beroepen op de mogelijkheid om buiten deze afdeling te worden aangesproken en evenmin op de vrijstelling die voor de loods en soortgelijke personen geldt. Op hem zijn wel de beperking van aansprakelijkheid uit titel 12 en de fondsregeling uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering van overeenkomstige toepassing, waarbij bij hoofdelijkheid één limiet en één fonds voor beiden gelden. Het artikel blijft overigens in zijn geheel buiten toepassing wanneer het laden of lossen geheel of mede onder de verantwoordelijkheid van een hulpverlener of van iemand die preventieve maatregelen neemt is gebeurd; dan verschuift er niets en blijft de eigenaar de aansprakelijke.

In de praktijk

Een terminal lost een tankschip volledig op eigen verantwoordelijkheid en er ontstaat een lekkage door een fout aan de walzijde. De scheepseigenaar kan aantonen dat de terminal met naam en toenaam de verantwoordelijkheid droeg, en de aansprakelijkheid verschuift. Was het een gezamenlijke operatie, dan zijn beiden hoofdelijk aansprakelijk en wordt onderling verrekend naar schuld. Voor beide partijen is het daarom essentieel vooraf schriftelijk vast te leggen wie welke handeling leidt.