Boek 8 Artikel 826 (8:826 BW)

Lang niet ieder binnenschip wordt door zijn eigenaar gevaren. Het kan zijn verhuurd of in scheepshuurkoop zijn gegeven, en soms vaart een ander het schip voor eigen rekening. De vraag is dan of vorderingen die tijdens zo'n exploitatie door een ander ontstaan, toch een voorrecht op het schip opleveren. Dit artikel antwoordt bevestigend.

Exploitatie door een ander

Het gaat om de vorderingen die artikel 8:821 BW opsomt: kosten tot behoud na beslag, vorderingen uit de arbeidsovereenkomsten van schipper en bemanning, en vorderingen wegens hulpverlening en de bijdrage in avarij-grosse. Die leveren een voorrecht op het schip op en kunnen daarop worden verhaald, ook wanneer zij zijn ontstaan terwijl een ander dan de eigenaar het schip exploiteerde. Artikel 8:827 BW trekt die regel door naar de bedrijfsvorderingen die daar worden genoemd.

De wettekst verbindt twee gevolgen aan deze vorderingen: zij doen een voorrecht op het schip ontstaan en zij zijn daarop verhaalbaar. Het verhaalsobject is dus het schip zelf. Dat de eigenaar geen partij is bij de rechtsverhouding waaruit de vordering voortkomt, staat aan dat verhaal niet in de weg. Voor de eigenaar betekent dit dat zijn schip kan worden uitgewonnen voor vorderingen die tijdens de exploitatie door een ander zijn ontstaan.

De uitzondering

Het voorrecht ontstaat alleen niet wanneer aan de eigenaar de feitelijke macht over het schip door een ongeoorloofde handeling was ontnomen én de schuldeiser bovendien niet te goeder trouw was. Beide voorwaarden moeten samen zijn vervuld.

Is het schip dus gestolen of anderszins onrechtmatig aan de eigenaar onttrokken, maar wist de schuldeiser daar niets van en hoefde hij dat ook niet te weten, dan blijft het voorrecht in stand. Het voorrecht ontstaat in dat geval dus ook al werd het schip buiten de wil van de eigenaar door een ander geëxploiteerd.

• Ook bij verhuur of scheepshuurkoop kan het schip dienen tot verhaal van vorderingen uit artikel 8:821 BW.
• Afspraken tussen eigenaar en exploitant over wie zulke schulden draagt, werken alleen tussen hen en houden het voorrecht niet tegen.

- Een schuldeiser hoeft de eigendomsverhoudingen niet te doorgronden, zolang hij te goeder trouw is.

In de praktijk

Een eigenaar heeft zijn schip in scheepshuurkoop gegeven aan een schipper die het voor eigen rekening vaart. Ontstaat tijdens die exploitatie een vordering van het soort dat artikel 8:821 BW noemt, waarvan de schipper-koper de schuldenaar is, dan kan de schuldeiser zich met voorrang op het schip verhalen, ook al is de eigenaar zelf geen schuldenaar. Anders ligt het als het schip eerst aan de eigenaar is ontstolen en de schuldeiser dat wist toen zijn vordering ontstond: dan zijn beide voorwaarden van de uitzondering vervuld en ontstaat er geen voorrecht op het schip.