Boek 8 Artikel 386 (8:386 BW)

De dwingende regeling van het vervoer onder cognossement heeft een begin en een eind in de tijd. Zij is geschreven voor de periode waarin de lading aan boord is. Dit artikel bepaalt dat partijen voor de periode daarvóór en daarná vrij zijn om zelf afspraken te maken over de verplichtingen en aansprakelijkheden van de vervoerder en het schip.

Om welke periode het gaat

Het gaat om de tijd dat de zaken al wel in de macht van de vervoerder of van zijn hulppersonen zijn, maar nog niet in het zeeschip zijn geladen, en om de tijd tussen de lossing en de aflevering. Denk aan de opslag op de terminal, het voorstuwen naar de kade en het gereedzetten voor de ontvanger. Voor die fasen mag het contract een eigen regeling geven over bewaring, verzorging en behandeling van de zaken.

Herkomst van de regel

Het artikel sluit aan bij het internationale Cognossementsverdrag, dat eveneens ruimte laat voor afspraken over de periode vóór het laden en na het lossen. De dwingende regels van artikel 8:382 BW blijven dus beperkt tot de fase waarop dat verdrag ziet. Voor de fasen daaromheen kunnen partijen een eigen risicoverdeling maken, die bijvoorbeeld kan aansluiten bij de voorwaarden die met een terminal of stuwadoor gelden.

Wat het artikel wel en niet regelt

De vrijheid betreft bedingen, voorwaarden, voorbehouden en ontheffingen met betrekking tot verlies of schade aan de zaken en met betrekking tot hun bewaring, verzorging of behandeling in de genoemde perioden. Het artikel geeft geen ruimte voor afwijking van de dwingende regels voor de periode tussen laden en lossen. De afbakening van die fasen is daarmee in een schadegeval van wezenlijk belang voor de vraag of een beding kan worden ingeroepen.

Wat dat voor de ladingzijde betekent

Voor de ladingbelanghebbende is de havenfase een aandachtspunt. Loopt er voor die fase een ruime beperking in de vervoervoorwaarden, dan valt schade die daar ontstaat mogelijk buiten wat op de vervoerder te verhalen is. Wanneer de aansprakelijkheid van de vervoerder volgens het contract begint en eindigt, en of de eigen verzekering die fasen dekt, bepaalt dus hoe de ladingbelanghebbende er in die fase voor staat.

In de praktijk

Een partij goederen raakt beschadigd terwijl zij na lossing nog dagen op de terminal staat te wachten op de douaneafhandeling. Of de vervoerder daarvoor aansprakelijk is, hangt af van wat het contract voor die fase bepaalt; de dwingende regeling is op die fase niet van toepassing. Naast de limieten is daarom ook de omschrijving in het vervoerdocument van het tijdvak waarin de vervoerder verantwoordelijk is van belang, en een vastlegging bij aflevering van de staat waarin de zaken op de terminal zijn aangetroffen helpt bij de bewijsvoering.