Boek 8 Artikel 1136 (8:1136 BW)

Wie bij goederenvervoer over de weg een gerechtelijk onderzoek naar de toestand van de afgeleverde zaken laat doen, moet dat betalen. Dit artikel wijst de aanvrager als betalende partij aan en geeft de rechter tegelijk de ruimte om die last alsnog te verschuiven.

De hoofdregel: de aanvrager betaalt

De kosten van het onderzoek waarop artikel 8:1135 BW doelt, komen voor rekening van degene die erom heeft gevraagd. Dat is een eenvoudige regel met een duidelijk doel: wie het initiatief neemt weet vooraf dat hij het voorschot draagt, en zal niet lichtvaardig een deskundige laten komen voor een deuk in een doos.

De rechter kan de kosten verleggen

Het tweede lid maakt die hoofdregel minder hard. De rechter kan de kosten, en ook de schade die door het onderzoek is geleden, geheel of gedeeltelijk ten laste van de wederpartij van de aanvrager brengen. Dat ligt voor de hand als het onderzoek uitwijst dat die wederpartij het bij het verkeerde eind had, of als zij het onderzoek juist nodig maakte door niet mee te werken.

Onder schade door het onderzoek valt bijvoorbeeld het oponthoud dat het onderzoek zelf veroorzaakt: een voertuig dat langer stilstaat, of goederen die tijdelijk niet verwerkt kunnen worden omdat er niets aan mag worden veranderd.

Doorbreking van de vergoedingsgrens

De slotzin is de kern van dit artikel. De vergoeding die de wegvervoerder voor ladingschade verschuldigd is, is in bedragen begrensd. Die bedragen staan niet in de wet zelf maar in een algemene maatregel van bestuur, waarnaar artikel 8:1105 BW verwijst; zo kunnen zij worden bijgesteld zonder dat de wet hoeft te worden gewijzigd.

Voor de onderzoekskosten vormt die grens geen beletsel. De rechter mag ze op de wederpartij leggen ook wanneer daardoor de bedragen uit die algemene maatregel van bestuur worden overschreden. Zonder die uitzondering zou een vervoerder wiens limiet toch al is volgelopen, geen enkele prikkel meer hebben om aan een onderzoek mee te werken.

In de praktijk

Een expediteur laat bij aflevering een gerechtelijk onderzoek doen naar een partij diepvriesproducten die ontdooid lijkt. Hij schiet het honorarium van de deskundige voor. Uit het rapport blijkt dat de koeling tijdens de rit uren heeft uitgestaan. In de procedure die volgt kan de rechter die onderzoekskosten alsnog bij de vervoerder leggen, ook als de vergoeding voor de lading zelf al aan haar bovengrens zit. Wie zo'n onderzoek overweegt moet dus rekening houden met een voorschot, maar niet aannemen dat hij het per se zelf blijft dragen.