Boek 8 Artikel 861 (8:861 BW)

De schipper van een binnenschip kan namens de reder handelen: hij bestelt bunkers, geeft opdracht tot een noodreparatie en neemt mededelingen in ontvangst. Dit artikel regelt hoever een derde op die bevoegdheid mag vertrouwen en wat er gebeurt als de schipper te ver gaat.

Beperkingen moeten kenbaar zijn

Beperkingen van de wettelijke bevoegdheid van de schipper werken tegen derden alleen wanneer die hun bekend zijn gemaakt. Een interne instructie dat de schipper geen opdrachten boven een bepaald bedrag mag geven, heeft dus geen betekenis tegenover een leverancier die daar niets van weet.

Dat beschermt het handelsverkeer. Wie met een schip zaken doet, hoeft niet telkens de contractuele verhoudingen achter de schipper te onderzoeken. De reder die zijn schipper wil inperken, moet dat zelf kenbaar maken aan de partijen met wie zaken worden gedaan.

Een vormvoorschrift voor die bekendmaking geeft de wet niet. Of een beperking aan een bepaalde derde bekend was gemaakt, is een feitelijke vraag die per geval moet worden beantwoord. Wie zich op de beperking beroept, zal dat moeten kunnen aantonen. Een schriftelijke, gedateerde mededeling die aantoonbaar bij de betrokken wederpartij is aangekomen, maakt dat bewijs een stuk eenvoudiger dan een mondelinge opmerking.

Wanneer de schipper zichzelf bindt

Het tweede lid geeft de andere kant. De schipper verbindt zichzelf alleen wanneer hij de grenzen van zijn bevoegdheid overschrijdt. Binnen zijn bevoegdheid handelt hij dus voor de reder en niet voor zichzelf; hij hoeft niet te vrezen dat hij persoonlijk wordt aangesproken voor de bunkerrekening.

Gaat hij wel over de grens, dan raakt hij zelf gebonden. Daarbij blijft het eerste lid van belang: een beperking die niet aan de derde bekend was gemaakt, kan tegen die derde niet worden ingeroepen. Beide leden moeten dus in samenhang worden gelezen wanneer de vraag rijst wie de rekening moet betalen.

• Maak beperkingen van de bevoegdheid uitdrukkelijk bekend aan wederpartijen.
• Als schipper: blijf binnen de bekende grenzen, anders bindt u zichzelf.

- Leg vast wanneer en aan wie een beperking is meegedeeld.

In de praktijk

Een schipper laat bij een storing een dure noodreparatie uitvoeren. De reder wijst achteraf op een interne regel dat daarvoor toestemming van kantoor nodig was. Was die regel niet aan de werf meegedeeld, dan kan de reder zich er tegenover de werf niet op beroepen en moet hij betalen. Werven en leveranciers vragen bij grotere opdrachten niettemin vaak een korte bevestiging per e-mail; dat voorkomt discussie over de vraag wat er precies was afgesproken en met wie.