Boek 8 Artikel 1218 (8:1218 BW)

Een ongeval met gevaarlijke stoffen kan schade veroorzaken die iedere draagkracht te boven gaat. Dit artikel geeft de exploitant daarom de bevoegdheid zijn aansprakelijkheid te beperken, en zegt meteen wanneer hij dat recht verspeelt.

Beperken per gebeurtenis

De exploitant kan zijn aansprakelijkheid per gebeurtenis beperken tot een bedrag of tot bedragen die bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden bepaald. Die bedragen kunnen verschillen voor vorderingen wegens dood of letsel en voor andere vorderingen, zodat persoonsschade een eigen ruimte kan krijgen.

De grens werkt per gebeurtenis en niet per gedupeerde. Alle vorderingen die uit dezelfde gebeurtenis voortkomen, moeten dus binnen hetzelfde bedrag worden verdeeld.

Waarom de bedragen niet in de wet staan

Zij zouden verouderen. Door ze in een algemene maatregel van bestuur op te nemen, kunnen zij worden bijgesteld zonder wetswijziging. Voor wie een concreet geval beoordeelt, betekent dit dat de wettekst zelf geen bedrag noemt: hij moet de geldende regeling erbij pakken en nagaan wat er ten tijde van de gebeurtenis gold.

Wanneer de beperking vervalt

Het tweede lid noemt twee situaties waarin de exploitant zijn aansprakelijkheid niet mag beperken. In beide gevallen moet de schade zijn ontstaan uit zijn eigen handelen of nalaten.

• Opzet: hij handelde of liet na met het opzet om die schade te veroorzaken.
• Roekeloosheid met wetenschap: hij handelde of liet na roekeloos en met de wetenschap dat die schade er waarschijnlijk uit zou voortvloeien. De schade hoeft dan niet te zijn gewild, maar de wet eist naast roekeloosheid ook dat hij wist dat zij waarschijnlijk zou intreden.

Uit de formulering volgt dat gewone onvoorzichtigheid, en ook grove nalatigheid zonder die wetenschap, het recht op beperking intact laten.

Beperken vraagt om een fonds

Het beroep op de beperking staat niet op zichzelf. Volgens artikel 8:1219 BW moet de exploitant daarvoor een fonds of fondsen vormen, en artikel 8:1220 BW wijst de weg naar de rechtbank die dat behandelt. Zonder fonds is er dus geen beperking.

In de praktijk

Na een ongeval met een tankwagen dienen tientallen gedupeerden vorderingen in: letsel, gederfde omzet en kosten van sanering. De exploitant vraagt beperking en stelt een fonds. De vorderingen worden dan naar rato uit dat fonds voldaan, waarbij dood en letsel hun eigen ruimte kunnen hebben. Blijkt echter dat de exploitant zelf wist dat de tank lekte, besefte dat ernstige schade daardoor waarschijnlijk was en toch liet doorrijden, dan komt het beroep op beperking te vervallen en staat hij voor de volle schade.