Boek 8 Artikel 825 (8:825 BW)

Een voorrecht dat verdwijnt zodra het schip wordt verkocht, stelt weinig voor. Schepen wisselen vaak van eigenaar en varen bovendien over grenzen heen. Dit artikel geeft de bevoorrechte schuldeiser daarom zaaksgevolg: hij kan zijn recht uitoefenen op het schip, ongeacht wie het inmiddels in handen heeft.

Het recht volgt het schip

De schuldeiser met een voorrecht op grond van de regeling voor binnenschepen vervolgt zijn recht op het schip in wiens handen dit zich ook bevindt. Een verkoop bevrijdt het schip dus niet van de bevoorrechte vorderingen. De koper krijgt het schip met die last erbij.

Dat maakt onderzoek voor de aankoop onmisbaar. Anders dan bij hypotheken en beslagen blijkt een voorrecht namelijk niet noodzakelijk uit het register: het ontstaat van rechtswege uit een loonvordering, een hulpverlening of kosten tot behoud. Een koper die alleen het register raadpleegt, ziet die last niet.

Inschrijving als mogelijkheid

Het tweede lid biedt een gedeeltelijke oplossing. Voorrechten kunnen worden ingeschreven in de openbare registers. De regel uit Boek 3 die een verkrijger beschermt tegen een inschrijfbaar feit dat niet was ingeschreven, geldt hier niet: het voorrecht kan daardoor ook zonder inschrijving aan een latere eigenaar worden tegengeworpen.

In de praktijk komt inschrijving vooral voor bij grotere vorderingen, zoals hulploon na een omvangrijke operatie of een reeks loonvorderingen. Bij kleinere posten wegen de kosten en de moeite van inschrijving vaak niet op tegen het voordeel, zeker omdat het voorrecht ook zonder inschrijving gewoon bestaat.

Inschrijving is dus geen voorwaarde voor het bestaan van het voorrecht, maar zij maakt het kenbaar. Het voorrecht werkt hoe dan ook tegen iedere latere eigenaar, ook wanneer het niet is ingeschreven; een koper kan zich niet erop beroepen dat hij er niets van wist. Wat inschrijving toevoegt is zichtbaarheid: de schuldeiser maakt zijn positie duidelijk bij een naderende verkoop, en voor de markt worden schepen beter verhandelbaar omdat een deel van de onzichtbare lasten alsnog uit het register blijkt.

• Laat als bevoorrechte schuldeiser uw recht inschrijven; dat versterkt uw positie.
• Onderzoek bij aankoop niet alleen het register maar ook de openstaande exploitatieschulden.

- Een verkoop wist het voorrecht niet uit.

In de praktijk

Een koper neemt een binnenvaartschip over en ontdekt daarna dat de vorige eigenaar zijn bemanning maandenlang niet had betaald. Die loonvorderingen zijn bevoorrecht en volgen het schip: de bemanningsleden kunnen zich op zijn schip verhalen. Voor kopers is dit de reden om naast het registeronderzoek altijd te vragen naar loonadministratie, hulpverleningsdossiers en openstaande reparatienota's, en om een deel van de koopsom in depot te houden totdat duidelijk is dat er geen verrassingen zijn.