Onverminderd de artikelen 1100 en 1101 is de vervoerder, die de op hem uit hoofde van de artikelen 1095 en 1096 rustende verplichtingen niet nakwam, desalniettemin voor de daardoor ontstane schade niet aansprakelijk, voor zover dit niet nakomen het gevolg is van de bijzondere risico’s verbonden aan een of meer van de volgende omstandigheden: a. het vervoer van de zaken in een onoverdekt voertuig, wanneer dit uitdrukkelijk is overeengekomen en op de vrachtbrief is vermeld; b. behandeling, lading, stuwing of lossing van de zaken door de afzender, de geadresseerde of personen, die voor rekening van de afzender of de geadresseerde handelen; c. de aard van bepaalde zaken zelf, die door met deze aard zelf samenhangende oorzaken zijn blootgesteld aan geheel of gedeeltelijk verlies of aan beschadiging, in het bijzonder door ontvlamming, ontploffing, smelting, breuk, corrosie, bederf, uitdroging, lekkage, normaal kwaliteitsverlies, of optreden van ongedierte of knaagdieren; d. hitte, koude, temperatuurverschillen of vochtigheid van de lucht, doch slechts indien niet is overeengekomen dat het vervoer zal plaatsvinden met een voertuig speciaal ingericht om de zaken aan invloed daarvan te onttrekken; e. onvolledigheid of gebrekkigheid van de adressering, cijfers, letters of merken der colli; f. het feit dat het vervoer een levend dier betreft.
Boek 8 Artikel 1099 (8:1099 BW)
Bijzondere risico's die de wegvervoerder ontlasten
Wettekst
Toelichting
Naast het algemene overmachtsverweer kent het goederenvervoer over de weg een lijst van bijzondere risico's. Artikel 8:1099 BW somt die op. Is het tekortschieten het gevolg van zo'n risico, dan is de vervoerder daarvoor niet aansprakelijk, ook al zou de gewone maatstaf hem niet hebben geholpen.
Waar de lijst over gaat
De opgesomde risico's hebben één ding gemeen: zij komen voort uit een keuze of eigenschap die niet bij de vervoerder ligt. De afzender koos voor open vervoer, laadde zelf, bood breekbare of bederfelijke waar aan, of stuurde een lading zonder deugdelijke merken op weg. In al die gevallen zou het onredelijk zijn de gevolgen bij de vervoerder te leggen.
- vervoer in een onoverdekt voertuig, mits uitdrukkelijk afgesproken en op de vrachtbrief vermeld
- behandeling, lading, stuwing of lossing door de afzender, de geadresseerde of hun mensen
- de aard van bepaalde zaken zelf, met risico's als breuk, corrosie, bederf, uitdroging, lekkage, ontvlamming, ontploffing, normaal kwaliteitsverlies of ongedierte
- hitte, koude, temperatuurverschillen of vochtigheid, tenzij een speciaal ingericht voertuig is afgesproken
- onvolledige of gebrekkige adressering, cijfers, letters of merken op de colli
- het feit dat het om een levend dier gaat
Voorwaarden binnen de lijst
Twee onderdelen dragen hun eigen voorwaarde. Open vervoer telt alleen mee wanneer het uitdrukkelijk is overeengekomen en op de vrachtbrief staat; een stilzwijgende gewoonte is niet genoeg. En het temperatuurrisico vervalt zodra partijen een speciaal ingericht voertuig zijn overeengekomen; dan heeft de vervoerder juist beloofd die invloed buiten te houden.
Geen automatische vrijstelling
Het artikel begint met een voorbehoud voor de artikelen 8:1100 en 8:1101 BW. Artikel 8:1100 BW regelt het vermoeden dat uit de lijst volgt en stelt extra eisen wanneer een speciaal ingericht voertuig is afgesproken of wanneer levende dieren worden vervoerd. Artikel 8:1101 BW geeft de vervoerder daarnaast een eigen vermoeden bij zaken die onverpakt of ondeugdelijk verpakt zijn. De vervoerder kan dus niet volstaan met te wijzen op de lijst: hij moet aannemelijk maken dat zijn geval eronder valt, en de ladingzijde kan tegenbewijs leveren.
In de praktijk
Een partij fruit komt overrijp aan na een rit in een gewone bestelwagen. Was er geen koeling afgesproken, dan kan de vervoerder wijzen op de aard van de zaken en op het temperatuurrisico. Was er wel een koelwagen bedongen, dan gaat dat verweer niet op en moet hij bovendien aantonen dat hij zijn koelinstallatie goed heeft gekozen, onderhouden en gebruikt. Voor verladers is dat de kernboodschap: leg vast welke conditionering nodig is, en zorg dat het op de vrachtbrief komt.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wie is verantwoordelijk voor het vastzetten van de lading?
Bij binnenlands vervoer van een combine op een dieplader waaide een klep aan de bovenzijde open en botste tegen een viaduct. De vervoerder beriep zich op de bevrijdende omstandigheid dat de belading en stuwage door of voor rekening van de afzender waren verricht, omdat een medewerker van een derde de machine op de dieplader had gereden en erover had gelopen om te kijken of er iets uitstak of loszat. Het hof oordeelde dat het vastzetten van de lading en het voorkomen dat die omhoog of naar buiten zwaait in beginsel de verantwoordelijkheid van de vervoerder is, mede omdat daarmee niet alleen het belang van de ladingbelanghebbende maar ook de veiligheid van andere weggebruikers is gemoeid, en dat de vervoerder uit die hulp niet mocht afleiden dat de afzender die verantwoordelijkheid had overgenomen; een afzonderlijke instructie van de afzender is daarvoor niet nodig. Daarbij geldt dat het met tape vastzetten van bewegende delen geen verpakken van de lading is, maar een veiligheidsmaatregel bij belading en stuwage.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.