Boek 8 Artikel 790 (8:790 BW)

Dit artikel bevat de kwalificatie waar de hele afdeling op rust: een binnenschip dat in de openbare registers te boek staat, is een registergoed. Daarmee gelden voor het schip de regels die het vermogensrecht aan registergoederen verbindt, in plaats van die voor gewone roerende zaken.

Wat de kwalificatie meebrengt

Overdracht van een registergoed vereist een notariële akte en inschrijving in de registers. Bezitsverschaffing volstaat niet: wie de sleutels van het schip krijgt, is daarmee nog geen eigenaar. Ook hypotheek en beslag krijgen hun werking door inschrijving. Voor derden is de rechtstoestand daardoor kenbaar, wat het schip als onderpand bruikbaar maakt.

Het onderscheid met een niet-teboekstaand schip is dus fundamenteel. Voor een klein bootje dat niet in de registers staat, gelden de gewone regels voor roerende zaken, met levering door bezitsverschaffing en pandrecht in plaats van hypotheek.

Een vervangende uitspraak pas na kracht van gewijsde

Het tweede lid regelt een bijzondere situatie. Weigert een verkoper mee te werken aan de levering, dan kan de rechter een uitspraak doen die in de plaats treedt van de akte die voor de levering nodig is. Voor binnenschepen geldt daarbij een extra eis: zo'n uitspraak van de Nederlandse rechter kan niet worden ingeschreven zolang zij niet in kracht van gewijsde is gegaan.

Dat is een bewuste rem. Zou een uitspraak die nog in hoger beroep kan worden vernietigd al tot inschrijving leiden, dan zou een schip kunnen worden doorverkocht en bezwaard op basis van een titel die later wegvalt. Bij een verplaatsbaar en internationaal ingezet object als een binnenschip zou dat vrijwel niet meer terug te draaien zijn.

• Reken op een notariële akte en inschrijving bij iedere overdracht.
• Een vervangende uitspraak werkt pas na het verstrijken van de beroepsmogelijkheden.

- Voor niet-teboekstaande schepen geldt een heel ander regime.

In de praktijk

Een koper heeft de koopprijs betaald, maar de verkoper werkt niet mee aan de levering. De koper wint een procedure waarin de rechter bepaalt dat het vonnis in de plaats komt van de leveringsakte. Toch kan hij nog niet naar de registers: eerst moet de uitspraak onherroepelijk zijn. In de tussentijd is het verstandig zijn positie langs een andere weg veilig te stellen, bijvoorbeeld door beslag te leggen of door zijn vordering tot levering in de openbare registers te laten inschrijven, zodat het schip niet aan een derde wordt overgedragen terwijl de beroepstermijn loopt.