Boek 8 Artikel 793 (8:793 BW)

Een schip is meer dan een casco. Er zitten motoren, lieren, navigatieapparatuur, luiken en inrichting aan vast. Voor een financier is de vraag of zijn hypotheek die zaken meeneemt van groot belang, want zonder toebehoren is een schip veel minder waard. Dit artikel geeft het antwoord.

Wat de hypotheek omvat

Het zekerheidsrecht strekt zich uit tot alle zaken die naar hun bestemming duurzaam aan het schip verbonden zijn, mits zij eigendom zijn van degene aan wie het schip toebehoort. Twee eisen dus: een blijvende verbinding naar hun bestemming, en eigendom bij de scheepseigenaar. Zaken die van een derde zijn, bijvoorbeeld gehuurde apparatuur, vallen er niet onder.

De wet verklaart daarbij één algemene bepaling uit Boek 3 uitdrukkelijk niet van toepassing: die over het wegnemen van veranderingen en toevoegingen. Bij andere goederen mag degene die de hypotheek verleende in beginsel weghalen wat hij er na de vestiging zelf aan heeft aangebracht; bij een teboekstaand binnenschip komt hem die bevoegdheid niet toe.

Ruimte voor afwijkende bedingen

Partijen kunnen hiervan afwijken, maar alleen met bedingen die voor iedereen uit de registers kenbaar zijn. Een afspraak dat een bepaalde installatie buiten het zekerheidsrecht valt, werkt dus pas tegenover derden wanneer zij daar te vinden is. Dat past bij het uitgangspunt dat de rechtstoestand van een registergoed voor iedereen te achterhalen moet zijn.

Voor de praktijk is dat een aandachtspunt bij zaken die op afbetaling of onder eigendomsvoorbehoud worden geleverd. Wie een dure motor of kraan levert en zijn eigendom wil behouden, moet zich rekenschap geven van de vraag of die zaak door natrekking of door deze bepaling in de greep van de hypotheek komt.

• Inventariseer bij financiering welke installaties eigendom van derden zijn.
• Leg afwijkende afspraken zo vast dat zij uit de registers blijken.

- Bedenk dat losse voorraden en lading geen blijvend verbonden zaken zijn.

In de praktijk

Een bank neemt hypotheek op een binnenvaartschip. Bij een latere executie blijkt dat de eigenaar een nieuwe kraan heeft laten plaatsen die nog niet is betaald en waarop de leverancier zich beroept. De uitkomst hangt af van de vraag of die kraan naar haar bestemming blijvend met het schip is verbonden en van wie zij op dat moment was, en van eventuele bedingen die uit de registers blijken. Voor leveranciers is dat een reden om hun positie vooraf te regelen; voor banken om bij grote investeringen aan boord te controleren hoe die zijn gefinancierd.