Boek 8 Artikel 504f (8:504f BW)

Deze bepaling bestaat uit één zin en regelt de aansluiting op een ander stelsel. Naast de aansprakelijkheidsregels voor reizigers en bagage kent dit boek titels waarin de exploitant van een schip zijn aansprakelijkheid als geheel kan beperken. Die blijven onverkort gelden naast deze afdeling.

Twee lagen van beperking

De eerste laag is die van deze afdeling: per reiziger en per schadesoort gelden maxima, gekoppeld aan de bedragen die het Verdrag van Athene noemt. De tweede laag is de globale beperking: voor vorderingen die uit één gebeurtenis voortvloeien kunnen een of meer fondsen worden gesteld, waaruit de schuldeisers naar evenredigheid worden voldaan. Vorderingen wegens dood of letsel van reizigers worden daarbij uit een eigen fonds voldaan, met een bedrag dat niet aan de tonnage van het schip is gekoppeld; zij delen dus niet in dezelfde pot als ladingbelanghebbenden en andere schuldeisers. Ook voor binnenschepen kent de wet verschillende fondsen. Beide lagen worden na elkaar toegepast.

Wat dat betekent bij een groot ongeval

Bij een ongeval met veel slachtoffers is de rekensom dus tweeledig. Eerst wordt per reiziger vastgesteld waarop hij binnen deze afdeling recht heeft. Vervolgens wordt gekeken of het totaal boven het globale maximum uitkomt. Is dat zo, dan ontvangt iedere gerechtigde minder dan zijn op zichzelf toewijsbare vordering, omdat het fonds waaruit die vorderingen worden voldaan dan niet toereikend is.

Waarom dit is opgeschreven

Zonder deze bepaling zou de indruk kunnen ontstaan dat de bijzondere regeling voor passagiers de algemene beperkingsregeling verdringt. Dat is niet de bedoeling. De globale beperking is een internationaal verankerd kenmerk van het zeerecht en houdt de risico's van scheepsexploitatie verzekerbaar.

Gevolgen voor de afwikkeling

Praktisch verschuift het zwaartepunt bij een groot ongeval van individuele onderhandelingen naar de fondsprocedure. Daarin moeten vorderingen worden aangemeld en beoordeeld. Wie zich niet meldt, deelt niet mee in de verdeling, hoe sterk zijn vordering op zichzelf ook is.

In de praktijk

Voor een individuele reiziger met beperkte schade zal de globale beperking zelden een rol spelen. Bij een ramp met een veerboot of een cruiseschip is zij juist bepalend voor wat er uiteindelijk wordt uitgekeerd. Slachtoffers en nabestaanden doen er in zo'n geval goed aan zich vroeg te laten bijstaan en de aanmeldingstermijnen van de fondsprocedure scherp in de gaten te houden.