Boek 8 Artikel 823 (8:823 BW)

Als vaststaat welke vorderingen bevoorrecht zijn, moet nog worden bepaald wie van hen als eerste wordt voldaan. Dit artikel regelt die onderlinge volgorde en geeft daarmee het rekenmodel voor de verdeling van de executieopbrengst.

De volgorde van de wet

De bevoorrechte vorderingen uit artikel 8:821 BW nemen rang in de volgorde waarin zij daar zijn opgesomd. Wie eerder in de opsomming staat, gaat voor: eerst de kosten tot behoud na beslag, dan de vorderingen uit de arbeidsovereenkomsten van schipper en bemanning, en daarna de vorderingen wegens hulpverlening en bijdrage in avarij-grosse. Er hoeft dus niet per geval te worden afgewogen welk belang zwaarder weegt.

Vorderingen die onder hetzelfde onderdeel vallen, staan onderling in gelijke rang. Twee bemanningsleden met een loonvordering hebben dus dezelfde positie, ongeacht wie het langst aan boord was. Hetzelfde geldt voor verschillende partijen die na het beslag kosten tot behoud van het schip hebben gemaakt.

De omgekeerde volgorde bij hulpverlening

Voor de vorderingen wegens hulpverlening en bijdrage in avarij-grosse geldt een bijzondere regel: zij nemen onderling rang naar de omgekeerde volgorde van de tijdstippen waarop zij ontstonden. Wie het binnenschip als laatste te hulp kwam, gaat dus vóór wie eerder hielp.

Binnen dit onderdeel is het moment van ontstaan daarom beslissend, en niet de omvang van de vordering of het moment waarop zij wordt ingediend. Een vordering wegens bijdrage in avarij-grosse en een vordering wegens hulpverlening worden op dezelfde manier naar hun tijdstip geordend.

Bij gelijke rang

Vorderingen die in rang gelijk staan, worden ponds-pondsgewijs, dus naar evenredigheid, voldaan. Is de opbrengst onvoldoende, dan krijgt ieder hetzelfde percentage van zijn vordering. Is er voor twee gelijke vorderingen van 40.000 en 20.000 euro samen 30.000 euro beschikbaar, dan ontvangen zij 20.000 en 10.000 euro. Er is dus geen voorrang op grond van wie het eerst aanklopte of wie de grootste vordering heeft.

• Bepaal eerst onder welk onderdeel een vordering valt; dat bepaalt de rang.
• Bij hulpverlening telt het tijdstip van ontstaan, en wel omgekeerd.

- Gelijke rang betekent evenredige verdeling, niet wie het eerst komt.

In de praktijk

Een binnenschip is in één jaar tweemaal geholpen: in het voorjaar na een motorstoring en in het najaar na een aanvaring. Bij de verdeling van de verkoopopbrengst gaat de hulpverlener van het najaar vóór die van het voorjaar. Blijft er voor beide niet genoeg over, dan is die volgorde beslissend voor wie wel en wie niet wordt voldaan. Het nauwkeurig vastleggen van het tijdstip van iedere hulpverlening is daarom van belang voor de rang.