Boek 8 Artikel 1116 (8:1116 BW)

Een vervoerovereenkomst voor wegvervoer wordt vaak gesloten voordat iemand de lading of de laadplaats heeft gezien. Komt daarna aan het licht dat de werkelijkheid anders is dan een partij mocht aannemen, dan biedt artikel 8:1116 BW een uitweg.

Wanneer het recht ontstaat

Drie elementen moeten samenvallen. De omstandigheid ligt aan de zijde van een van de partijen, zij doet zich voor of komt naar voren vóór of bij het aanbieden van de zaken, en de wederpartij hoefde haar bij het sluiten van de overeenkomst niet te kennen. Daarbij komt een maatstaf: had die wederpartij het geweten, dan zou zij redelijkerwijs niet of alleen op andere voorwaarden hebben gecontracteerd.

Met die laatste eis krijgt het opzeggingsrecht een duidelijke begrenzing. Een tegenvaller die het vervoer alleen wat minder aantrekkelijk maakt, is niet genoeg; het moet gaan om iets wat de beslissing om te contracteren zelf zou hebben geraakt.

• de omstandigheid moet aan de kant van een partij liggen
• zij moet vóór of bij de aanbieding blijken

- zij moet de contractsbeslissing zelf hebben kunnen raken

Hoe wordt opgezegd

Wie opzegt mag dat mondeling doen, op schrift stellen of elk ander bericht gebruiken, zolang aantoonbaar is dat het bericht is aangekomen. De overeenkomst eindigt bij ontvangst van dat bericht. Vormvrij dus, maar met een harde bewijsvoorwaarde over het moment.

De afrekening

Opzeggen is niet gratis. Naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid moeten partijen elkaar de schade vergoeden die door de opzegging is geleden. Dat is geen volledige schadeloosstelling en ook geen automatische nulafrekening; er wordt gewogen wie welke tegenvaller redelijkerwijs moet dragen, mede gelet op de vraag uit wiens sfeer de onbekende omstandigheid kwam.

Verhouding tot de andere opzeggingsartikelen

Deze bepaling staat naast de opzeggingsrechten die op andere gronden bestaan, zoals de vrije opzegging door de afzender vóór terbeschikkingstelling en de opzegging door de vervoerder bij ontbrekende lading. Het bijzondere van dit artikel is dat het aan beide kanten kan worden ingeroepen en dat het is gebonden aan een onvoorziene, tevoren onbekende situatie.

In de praktijk

Een vervoerder ontdekt bij aankomst dat de lading een heel ander karakter heeft dan opgegeven en dat hij daarvoor een vergunning had moeten hebben. Of andersom: de verlader ontdekt dat het aangeboden voertuig van een type is dat op zijn terrein niet kan komen. Wie zich hierop wil beroepen, reageert direct, laat de ontvangst van zijn bericht bevestigen en legt vast welke kosten al zijn gemaakt; die vastlegging bepaalt de afrekening.