Boek 8 Artikel 160 (8:160 BW)

Een zeeschip is vaak eigendom van meer dan één persoon. Dit artikel geeft die samenwerking een naam en een kader: staat een zeeschip volgens de openbare registers aan twee of meer personen gezamenlijk toe, dan bestaat tussen hen een rederij. Die rederij is het onderwerp van een hele afdeling in dit boek, met regels over besluitvorming, beheer en aandelen.

Wanneer een rederij ontstaat

Het aanknopingspunt is het register. Wie daar als mede-eigenaar staat vermeld, is lid van de rederij; er is geen aparte oprichtingshandeling nodig. Dat maakt de rederij tot een figuur die van rechtswege ontstaat en die voor derden kenbaar is uit dezelfde bron waaruit ook de eigendom blijkt.

• Twee of meer eigenaren volgens de openbare registers.

- Deze afdeling is rechtstreeks geschreven voor het zeeschip; via artikel 8:771 BW werkt zij ook door bij de rederij van een binnenschip.

Optreden onder een gemeenschappelijke naam

Er is één uitzondering. Treden de eigenaren onder een gemeenschappelijke naam op, dan is er alleen een rederij als dat uitdrukkelijk bij akte is overeengekomen én die akte in de registers is ingeschreven. De reden is dat zo'n gezamenlijke naam ook kan wijzen op een andere samenwerkingsvorm, bijvoorbeeld een personenvennootschap. De wet vraagt dan om een bewuste keuze die voor derden zichtbaar is.

Geen rechtspersoon

Het tweede lid is kort maar wezenlijk: de rederij is geen rechtspersoon. Dat wil niet zeggen dat zij buiten beeld blijft, want de wet gaat er in deze afdeling van uit dat de rederij eigen verbintenissen heeft: de boekhouder handelt voor haar en vertegenwoordigt haar tegenover derden, en na ontbinding blijft zij bestaan zolang de vereffening dat vergt. Voor die verbintenissen zijn de leden aansprakelijk, ieder naar evenredigheid van zijn aandeel in het schip. Wie met een rederij zakendoet, moet zich daarom rekenschap geven van de vraag wie er precies wordt gebonden.

Waarom een aparte figuur

Zonder de rederij zouden de gezamenlijke eigenaren van een schip terugvallen op de algemene regels over gemeenschap, die niet zijn geschreven voor een varend bedrijfsmiddel dat dagelijkse beslissingen vraagt. De rederijregeling voorziet in besluitvorming en beheer, zodat een schip kan blijven varen zonder dat elke handeling instemming van iedereen vergt.

In de praktijk

Drie ondernemers kopen samen een kustvaarder en laten zich alle drie als eigenaar inschrijven. Daarmee is er een rederij, ook zonder dat zij daarover iets hebben afgesproken. Willen zij onder één handelsnaam naar buiten treden en toch de rederijregeling toepassen, dan moeten zij dat vastleggen in een akte en die inschrijven. Wie hun aanspreekt, kijkt eerst in het register: dat wijst uit wie er lid is en dus wie er kan worden aangesproken.