Boek 8 Artikel 1792 (8:1792 BW)

Dit artikel corrigeert een probleem dat eigen is aan de scheepvaart. Wie schade lijdt door een aanvaring, kan zijn tegenpartij pas effectief aanspreken als hij het schip te pakken krijgt. Vaart het schip onder vreemde vlag en komt het niet in de buurt, dan loopt de termijn wel door terwijl er niets te beginnen valt. De wet verlengt daarom de termijn met de dagen waarin beslag niet mogelijk was.

Waar het beslag mogelijk moet zijn

De maatstaf is niet of er ergens ter wereld beslag kon worden gelegd, maar of dat kon binnen de staat waarin de schuldeiser woont of waar zijn bedrijf zijn hoofdzetel heeft. Dat sluit aan bij wat redelijkerwijs van hem kan worden verwacht. Hij hoeft het schip niet over de hele wereld achterna te reizen.

Twee varianten met een grens

Het eerste lid onderscheidt twee situaties en verbindt daaraan telkens een bovengrens.

• Kon het schip binnen de gewone termijn wel in beslag worden genomen, dan wordt die termijn met niet meer dan drie maanden verlengd.

- Kon dat niet, dan eindigt de termijn drie maanden na het eerste moment waarop beslag mogelijk werd, en in ieder geval vijf jaar na het voorval.

Een vermoeden ten gunste van de schuldeiser

Het tweede lid helpt de eiser met het bewijs. Wordt de vordering ingesteld binnen vijf jaar na het voorval, dan wordt vermoed dat het schip voordien niet in beslag kon worden genomen binnen de betrokken staat. De vervoerder of reder die dat betwist, moet dus aantonen dat er wel degelijk een moment was waarop beslag mogelijk was.

Geen stapeling met een afspraak

Het derde lid sluit uit dat de wettelijke verlenging bovenop een afgesproken verlenging komt. Bij de toepassing van dit artikel blijft een door partijen overeengekomen verlenging van de gewone termijn buiten beschouwing. De twee routes bestaan dus naast elkaar, maar worden niet bij elkaar opgeteld.

In de praktijk

Een havenbedrijf lijdt schade door een schip dat daarna jarenlang niet in Nederlandse wateren komt. De termijn loopt door zolang beslag niet mogelijk was, met de vijfjaarsgrens als uiterste. Verschijnt het schip alsnog, dan begint een venster van drie maanden te tikken. Wie zo'n dossier heeft, laat de scheepsbewegingen daarom in de gaten houden.