Boek 8 Artikel 829 (8:829 BW)

Voorrechten op schepen ontstaan van rechtswege, blijken vaak niet uit het register en volgen het schip. Dit artikel verbindt er een korte vervaltermijn aan, zodat zulke lasten niet onbeperkt op het schip blijven rusten.

Een jaar, tenzij

De voorrechten uit deze afdeling vervallen na één jaar, tenzij de schuldeiser zijn vordering intussen in rechte geldend heeft gemaakt. Aanmanen, onderhandelen of een incassobureau inschakelen is dus niet genoeg; de vordering moet bij de rechter aan de orde zijn gesteld.

Het jaar loopt vanaf het begin van de dag die volgt op de dag waarop de vordering opeisbaar wordt. Is een loonvordering op 15 maart opeisbaar geworden, dan begint het jaar dus op 16 maart. Voor hulploon geldt een eigen beginpunt: daar begint de termijn bij de aanvang van de dag na die waarop de hulpverlening is beëindigd. Bij langlopende bergingsoperaties telt dus het einde van de operatie, niet het begin.

Twee andere manieren van tenietgaan

Het voorrecht gaat ook teniet met de vordering zelf. Wordt de vordering betaald of kwijtgescholden, dan verdwijnt het voorrecht mee. Een voorrecht is een accessoir recht: het bestaat alleen ter versterking van een vordering en kan niet zonder die vordering voortbestaan.

Bij een executoriale verkoop gaan de voorrechten daarnaast teniet op het tijdstip waarop het proces-verbaal van verdeling wordt gesloten. Op dat moment is vastgesteld hoe de opbrengst over de schuldeisers wordt verdeeld en in welke rang zij worden voldaan.

De drie gronden staan naast elkaar: verloop van een jaar zonder dat de vordering in rechte geldend is gemaakt, het tenietgaan van de vordering, en de sluiting van het proces-verbaal van verdeling. Zodra een van die gronden zich voordoet, is het voorrecht vervallen.

• Alleen het in rechte geldend maken van de vordering binnen het jaar voorkomt het verval.
• Bij hulploon telt het jaar vanaf het einde van de hulpverlening.

- Na sluiting van de verdeling in een executie is het voorrecht verdwenen.

In de praktijk

Een bemanningslid met een loonachterstand voert maandenlang gesprekken met de werkgever en wacht af. Verstrijkt het jaar zonder dat hij zijn vordering in rechte geldend heeft gemaakt, dan is zijn voorrecht weg en resteert een vordering zonder voorrang, die bij een executie pas na de bevoorrechte schuldeisers aan bod komt. Het verval treft alleen het voorrecht: de vordering zelf blijft bestaan zolang zij niet om een andere reden is tenietgegaan, maar zij heeft dan geen voorrang meer op het schip.