Boek 8 Artikel 806 (8:806 BW)

Het sluitstuk van een scheepshuurkoop is de eigendomsoverdracht. Dit artikel maakt daar niet alleen een recht van de koper van, maar ook een plicht: heeft hij aan zijn betalingsverplichtingen voldaan, dan moet hij het schip in eigendom aanvaarden.

Waarom een plicht

Op het eerste gezicht is het vreemd om iemand te verplichten eigenaar te worden van iets waarvoor hij heeft betaald. Toch heeft de bepaling een duidelijke functie. Zonder haar zou een koper de overdracht kunnen uitstellen, bijvoorbeeld omdat de markt is ingezakt of omdat het schip inmiddels onderhoud vergt, en zou de verkoper blijven zitten met de eigendom van een schip dat hij niet exploiteert en waarover hij niets meer te zeggen heeft.

De plicht sluit de constructie dus af. Beide partijen weten dat de overeenkomst eindigt met een overdracht, en niemand kan die fase eindeloos openhouden.

De voorwaarde

De plicht geldt alleen als het schip vrij is van hypotheken ten gunste van derden en vrij van voorrechten en beslagen die boven hypotheek rang nemen en die betrekking hebben op vorderingen waarvan de verkoper de schuldenaar is. De koper hoeft dus geen schip met de schulden van de verkoper eraan vast te aanvaarden.

Die beperking tot schulden van de verkoper geldt alleen voor de voorrechten en beslagen. Rust er zo'n last op het schip voor een vordering waarvan de verkoper niet de schuldenaar is, bijvoorbeeld een voorrecht dat tijdens de exploitatie door de koper zelf is ontstaan, dan kan de koper de aanvaarding daarop niet weigeren. Van hypotheken ten gunste van derden moet het schip daarentegen hoe dan ook vrij zijn, ook als zij voor de schuld van een ander zijn gevestigd.

Die voorwaarde spiegelt de verplichting van de verkoper om onbezwaard te leveren. Rust er nog een last op het schip, dan mag de koper de aanvaarding weigeren totdat die is opgeruimd, zonder dat hij daarmee zelf tekortschiet.

• Laat vóór de aanvaarding een actueel registeronderzoek doen.
• Weiger aanvaarding zolang er lasten van de verkoper op het schip rusten.

- Plan de laatste termijn en de leveringsakte in samenhang.

In de praktijk

Een schipper heeft zijn laatste termijn betaald en wordt door de notaris uitgenodigd voor de leveringsakte. Uit het registeronderzoek blijkt een beslag voor een belastingschuld van de verkoper. De schipper hoeft dan niet te tekenen; eerst moet die last worden opgeheven. Is het register schoon, dan kan hij zich niet meer bedenken: hij is verplicht het schip in eigendom te nemen, ook als hij inmiddels liever iets anders had gehad.