Boek 8 Artikel 553 (8:553 BW)

De afdeling over hulpverlening in Boek 8 regelt wat er gebeurt wanneer iemand een schip of een andere zaak die in gevaar verkeert te hulp komt: wanneer daarvoor hulploon verschuldigd is, wie de leiding heeft en welke zorg de hulpverlener moet betrachten. Dit artikel trekt aan de rand van die regeling twee lijnen. Voor twee categorieën objecten op zee geldt de afdeling niet, hoe reëel het gevaar ook is en hoe knap de hulp ook is uitgevoerd.

Platforms en boorinstallaties die in bedrijf zijn

De eerste uitzondering betreft vaste en drijvende platforms en verplaatsbare boorinstallaties. Beslissend is niet wat het object is, maar wat het op dat moment doet: de uitzondering geldt zolang de installatie op een locatie aan het werk is voor het opsporen, exploiteren of winnen van delfstoffen uit de zeebodem. Een boorinstallatie die naar een volgende locatie wordt versleept, is in die fase niet in bedrijf. Wie zo'n installatie onderweg te hulp komt, valt dus niet zonder meer buiten deze afdeling.

Achter de uitzondering zit de gedachte dat een producerende installatie een eigen veiligheidsregime kent, met eigen standby-schepen, eigen noodplannen en uitgewerkte contracten tussen de exploitant en zijn dienstverleners. Het klassieke hulploon, dat juist bedoeld is om onbekende derden te prikkelen om te hulp te schieten, past daar slecht bij.

Maritieme cultuurgoederen

De tweede uitzondering ziet op zaken van prehistorisch, archeologisch of historisch belang die al lange tijd op de zeebodem liggen. De wet stelt twee eisen naast elkaar: er moet zo'n cultuurhistorisch belang zijn, én de zaak moet zich ten minste de in de wet genoemde periode op de bodem bevinden. Is aan allebei voldaan, dan geeft het naar boven halen ervan geen aanspraak op hulploon op grond van deze afdeling. Bij oude wrakken en hun inhoud draait het om behoud en om archeologische zorgvuldigheid, niet om een financiële prikkel tot snel bergen.

Wat buiten de afdeling valt, is niet rechteloos

Dat deze afdeling niet geldt, betekent niet dat de hulpverlener met lege handen staat. Buiten de afdeling blijft het gewone recht overeind: een uitdrukkelijke overeenkomst over de werkzaamheden, de regels over zaakwaarneming en ongerechtvaardigde verrijking uit Boek 6, en de publiekrechtelijke voorschriften over wrakken, erfgoed en veiligheid. Wat wegvalt is de bijzondere aanspraak op hulploon met haar eigen maatstaven.

• Wie werkt aan een producerende installatie, legt de beloning vooraf contractueel vast in plaats van op hulploon te vertrouwen.
• Bij een oud wrak is de eerste vraag niet wat het opbrengt, maar wie over de zaak zeggenschap heeft en welke vergunning nodig is.

- De uitzonderingen gelden per object: hulp aan het bevoorradingsschip náást het platform valt gewoon onder de afdeling.

In de praktijk

Een sleepbootondernemer die assistentie verleent aan een halfafzinkbaar platform moet zich eerst afvragen in welke fase dat platform verkeert. Ligt het op locatie te produceren, dan bestaat er geen aanspraak op hulploon op grond van deze afdeling en telt alleen wat partijen hebben afgesproken: de tarieven, de verdeling van de aansprakelijkheid en de vraag wie de kosten van vervuiling draagt. Wordt hetzelfde platform verplaatst en raakt het onderweg op drift, dan ligt dat anders. Voor duik- en bergingsbedrijven geldt dezelfde tweedeling: wie een verloren container of een recent gezonken jacht bergt, zit in de hulpverleningsregeling; wie een eeuwenoud wrak aanpakt, niet.