Boek 8 Artikel 513 (8:513 BW)

Niet alle schade aan boord is de vervoerder aan te rekenen. Reizigers gaan soms zelf onvoorzichtig te werk. Dit artikel maakt duidelijk dat dit gevolgen heeft voor de aanspraak die zij op de vervoerder hebben.

De maatstaf

Bewijst de vervoerder dat schuld of nalatigheid van de reiziger de schade heeft veroorzaakt of daaraan heeft bijgedragen, dan kan zijn aansprakelijkheid geheel of gedeeltelijk worden opgeheven. Het gaat dus om twee mogelijke uitkomsten: volledige uitsluiting wanneer de schade helemaal aan de reiziger te wijten is, of een vermindering naar rato wanneer beide kanten hebben bijgedragen.

De bewijslast ligt bij de vervoerder

Belangrijk is wie het moet aantonen. De reiziger hoeft niet te bewijzen dat hij zorgvuldig was; de vervoerder moet bewijzen dat dat niet zo was. Dat sluit aan bij de opzet van deze afdeling, waarin de reiziger als de zwakkere partij wordt beschouwd en de vervoerder over het schip, de bemanning en de gegevens beschikt.

Wat als eigen schuld kan tellen

Te denken valt aan het negeren van duidelijke waarschuwingen, het betreden van een afgezet dek, overmatig alcoholgebruik of het niet volgen van veiligheidsinstructies. Of dat inderdaad tot vermindering leidt, hangt af van de omstandigheden: hoe duidelijk was de waarschuwing, hoe voorzienbaar was het gevaar, en had de vervoerder het risico eenvoudig kunnen wegnemen?

Samenhang met de rest van de afdeling

De regeling werkt door in het hele stelsel. Ook waar de vervoerder in beginsel zonder meer aansprakelijk is, bijvoorbeeld bij een scheepvaartincident, blijft dit verweer open. De bepaling wordt daarom uitdrukkelijk genoemd bij de regeling van de aansprakelijkheidsgrenzen: het gaat niet om de omvang van het maximum maar om de vraag of en in welke mate er aanspraak bestaat.

In de praktijk

Een passagier die tijdens zwaar weer ondanks een omroepbericht het buitendek opzoekt en valt, moet er rekening mee houden dat zijn vergoeding wordt verlaagd of vervalt. Voor de vervoerder betekent het dat waarschuwingen en instructies aantoonbaar moeten zijn gegeven: omroepberichten, borden en registraties zijn het materiaal waarmee dit verweer wordt gevoerd. Voor de reiziger is het reden om na een voorval zelf vast te leggen hoe de situatie eruitzag.