Boek 8 Artikel 1571 (8:1571 BW)

Dit artikel bevat de kern van de aansprakelijkheid bij goederenvervoer over spoorwegen. De vervoerder staat in voor schade door geheel of gedeeltelijk verlies en door beschadiging van de zaken, gerekend vanaf de aanneming ten vervoer tot aan de aflevering, en daarnaast voor schade door vertraagde aflevering. Binnen die periode draagt hij het risico.

De algemene ontheffingsgronden

Het tweede lid noemt vier omstandigheden die de vervoerder van die aansprakelijkheid ontheffen, telkens voor zover zij het verlies, de beschadiging of de vertraging hebben veroorzaakt. Twee daarvan liggen bij de rechthebbende: zijn eigen schuld, en een opdracht die hij heeft gegeven zonder dat die het gevolg was van schuld van de vervoerder. De derde ligt in de zaak zelf: een gebrek dat de zaak eigen is. De vierde is overmacht in de zin van de wet: omstandigheden die de vervoerder niet kon vermijden en waarvan hij de gevolgen niet kon verhinderen.

Materieel en infrastructuur

De laatste zin van het tweede lid begrenst de overmachtsgrond. Gebrekkigheid of slecht functioneren van het materieel waarvan de vervoerder zich bedient, geldt niet als een omstandigheid die hij niet kon vermijden. De wet noemt de spoorweginfrastructuur daarbij uitdrukkelijk als onderdeel van dat materieel. Een defecte wagen, een gebroken koppeling of een storing aan het spoor kan de vervoerder dus niet als overmacht aanvoeren. Voor schade die daaruit voortkomt, blijft de hoofdregel van het eerste lid gelden, tenzij een van de andere gronden van het tweede of derde lid opgaat.

De bijzondere risico's

Het derde lid voegt daar een reeks bijzondere risico's aan toe waarvoor de vervoerder eveneens is ontheven, voor zover verlies of beschadiging daarvan het gevolg is. Anders dan de gronden van het tweede lid zien deze niet op vertraging, maar alleen op verlies en beschadiging.

• Vervoer in open wagens, mits dat op de vrachtbrief is vermeld en uitdrukkelijk is overeengekomen op grond van de algemene vervoervoorwaarden; laadeenheden en gesloten wegvoertuigen op spoorwagens tellen daarbij niet als open vervoer, behalve voor weerschade.
• Ontbrekende of gebrekkige verpakking bij zaken die daardoor kwetsbaar zijn, en het laden door de afzender of het lossen door de geadresseerde.
• De aard van bepaalde zaken, met risico's als breuk, roest, spontaan bederf, uitdroging of gewichtsverlies, en het vervoer van levende dieren.

- Onjuiste, onnauwkeurige of onvolledige aanduiding of nummering van de colli, en vervoer dat onder begeleiding moest plaatsvinden wanneer juist die begeleiding het gevaar had moeten wegnemen.

In de praktijk

Een partij metaalproducten reist in open wagens en komt met roestvorming aan. Is het open vervoer uitdrukkelijk afgesproken en op de vrachtbrief vermeld, dan kan de vervoerder zich op dat bijzondere risico beroepen. Ontbreekt die vermelding, dan valt die grond weg en blijft de hoofdregel staan. Of deze grond beschikbaar is, wordt dus bepaald door wat bij het aangaan van de overeenkomst is afgesproken en op de vrachtbrief staat.