Boek 8 Artikel 395 (8:395 BW)

Een zeereis vraagt papierwerk. Zonder de juiste documenten komt lading een haven niet uit en een land niet in. Dit artikel legt vast wie daarvoor verantwoordelijk is: de afzender. Ontbreken de documenten en inlichtingen die van zijn kant nodig zijn voor het vervoer of voor douane- en andere formaliteiten die vóór de aflevering moeten worden vervuld, dan moet hij de schade van de vervoerder vergoeden. Ook hier geldt dat de oorzaak van het ontbreken niet uitmaakt.

Waarom het risico bij de afzender ligt

De afzender kent de goederen, de herkomst, de bestemming en de handelstransactie waar zij bij horen. Alleen hij kan de vereiste certificaten, vergunningen en aangiften regelen. De vervoerder kan dat niet overnemen en zou bij een tekort onmiddellijk met wachtende schepen, boetes en opslagkosten worden geconfronteerd. De wet legt dat risico daarom aan de kant waar de informatie zit.

De zorgplicht van de vervoerder voor de papieren

Daar staat een verplichting van de vervoerder tegenover. Krijgt hij documenten in handen, dan moet hij redelijke zorg aanwenden dat die niet verloren gaan of onjuist worden behandeld. Schiet hij daarin tekort, dan is hij aansprakelijk, maar niet onbeperkt: de vergoeding gaat niet uit boven wat hij bij verlies van de zaken zelf verschuldigd zou zijn volgens de artikelen 8:387, 8:388 en 8:389 BW. De limieten van het zeevervoer werken dus door op documentschade.

Controleren mag, moeten hoeft niet

Net als bij de opgaven over de lading is de vervoerder niet verplicht te onderzoeken of wat hem is verstrekt juist en volledig is, maar hij mag het wel. Blijken de documenten bij het verstrijken van de termijn niet in orde, dan krijgt hij dezelfde mogelijkheden als bij het uitblijven van lading: hij kan onder de voorwaarden van artikel 8:392 BW opzeggen of de reis aanvaarden, met vergoeding van zijn schade. Bij tijdbevrachting geldt die schakelbepaling niet.

In de praktijk

Een exporteur levert een onvolledige exportaangifte aan, waardoor de container in de laadhaven blijft staan en het schip zonder die lading vertrekt. De kosten van opslag, herboeking en wachttijd komen bij hem terecht. Omgekeerd geldt: raakt de vervoerder een origineel certificaat kwijt waardoor de lading in de losshaven vastloopt, dan is hij daarvoor aansprakelijk voor zover hij de vereiste redelijke zorg niet heeft aangewend, en niet verder dan het bedrag dat bij verlies van de lading zelf zou gelden. Voor verladers loont het dus om documenten digitaal te dupliceren en de aanlevering vroeg te plannen.