Boek 8 Artikel 1196 (8:1196 BW)

Deze bepaling bestaat uit één zin en is voor de praktijk van groot gewicht: de verhuizer heeft geen retentierecht op de verhuisgoederen en documenten die hij in verband met de verhuisovereenkomst onder zich heeft. Hij mag een inboedel dus niet vasthouden tot er is betaald.

Een bewuste uitzondering

In het gewone goederenvervoer over de weg heeft de vervoerder juist wel een retentierecht; hij kan lading achterhouden voor wat hem toekomt. Voor de verhuizing heeft de wetgever daar bewust van afgezien. Achter die keuze zit het bijzondere karakter van verhuisgoederen: het gaat om de complete inrichting van iemands woning, vaak inclusief bed, kleding en alles wat een huishouden draaiende houdt.

Wie zulke spullen achterhoudt, oefent een druk uit die niet in verhouding staat tot een openstaande factuur. Bovendien treft die druk niet alleen de opdrachtgever, maar iedereen die in het huishouden woont.

Wat de verhuizer dan wel kan

• Is vooruitbetaling afgesproken en blijft die uit, dan mag hij het vervoer opschorten; dat volgt uit artikel 8:1194 BW.
• Neemt niemand de goederen af, dan biedt artikel 8:1197 BW de weg naar opslag bij een derde, voor rekening en gevaar van de rechthebbende.

- Blijft het daarbij, dan kan de rechter op grond van artikel 8:1198 BW machtiging geven tot verkoop, waarbij de verhuizer uit de opbrengst wordt voldaan.

Ook geen retentie op documenten

De uitsluiting geldt uitdrukkelijk ook voor documenten. Papieren die bij een verhuizing horen, bijvoorbeeld stukken voor een grensovergang, kunnen dus evenmin als drukmiddel worden gebruikt. Zonder die toevoeging zou de bescherming een gat vertonen, want een inboedel zonder papieren komt bij een internationale verhuizing niet ver.

In de praktijk

Een verhuisbedrijf heeft een inboedel in de wagen en de opdrachtgever betwist de eindfactuur. Het bedrijf mag de spullen niet in de wagen of in de loods houden tot er betaald is; het moet afleveren en zijn vordering langs de gewone weg innen. Weigert de opdrachtgever de goederen juist in ontvangst te nemen, dan ligt het anders: dan biedt de opslag- en verkoopregeling een geordende uitweg, met tussenkomst van de rechter en met een verdeling van de opbrengst die ook de verhuizer beschermt.