Boek 8 Artikel 809 (8:809 BW)

Voor een schipper is het schip zijn bedrijf en vaak ook zijn woning. Dit artikel bouwt een verplichte tussenstap in voordat de verkoper bij een betalingsachterstand teruggave van het schip kan vorderen.

De verplichte stap

Blijft de koper in gebreke met de betaling van de koopsom, de rente of een termijn daarvan, dan kan de verkoper zich daarop pas beroepen om op grond van een daartoe gemaakt beding teruggave van het schip te vorderen nadat hij de koper in gebreke heeft gesteld. Bij die ingebrekestelling moet hij een redelijke termijn geven om alsnog te betalen. Pas als de koper ook dan in gebreke blijft, staat de weg naar teruggave open.

Het artikel geeft de verkoper zelf geen recht op teruggave; het gaat ervan uit dat partijen daarover een beding hebben gemaakt ('een daartoe mogelijkerwijs gemaakt beding'). Ontbreekt zo'n beding, dan biedt dit artikel geen grondslag voor teruggave. Bestaat het wel, dan bepaalt dit artikel onder welke voorwaarde de verkoper het kan inroepen.

Wat een redelijke termijn is, hangt af van de omstandigheden van het geval, zoals de omvang van de achterstand en de tijd die de koper redelijkerwijs nodig heeft om alsnog te betalen.

Dwingend recht

Deze regel kan niet worden weggecontracteerd: een beding dat ervan afwijkt, is nietig. Een clausule die de verkoper toestaat om bij de eerste achterstand in de koopsom of de rente meteen het schip op te halen, heeft dus geen werking, en hetzelfde geldt voor een afspraak dat een ingebrekestelling achterwege kan blijven.

Voor de verkoper betekent dit dat hij zijn dossier op orde moet hebben. Een schriftelijke ingebrekestelling met een concrete termijn en een duidelijke omschrijving van de achterstand ligt voor de hand. Zonder ingebrekestelling met redelijke termijn kan hij zich niet met succes op het teruggavebeding beroepen.

• Stel schriftelijk in gebreke en noem de achterstand en de termijn concreet.
• Kies een termijn die past bij de omvang van de achterstand.

- Voor de koper: gebruik de termijn om te betalen of om een regeling te treffen.

In de praktijk

Een verkoper meldt na twee gemiste termijnen dat hij het schip komt ophalen op grond van een clausule in de akte. Zonder voorafgaande ingebrekestelling met redelijke termijn kan hij dat niet afdwingen, en de koper kan zich daartegen verzetten. Voor de koper geeft de termijn in de ingebrekestelling ruimte om de achterstand in te lopen of een betalingsregeling of herfinanciering rond te krijgen.