Boek 8 Artikel 1356 (8:1356 BW)

De bescherming die deze afdeling aan de afzender biedt, zou weinig voorstellen als zij per contract opzij kon worden gezet. Dit artikel maakt de regeling dwingend, en regelt meteen wat er met de overeenkomst gebeurt als er toch zo'n beding in staat.

Welke bedingen nietig zijn

Nietig is elk beding dat ertoe strekt de vervoerder van zijn aansprakelijkheid uit deze afdeling te ontheffen, en elk beding dat een lagere aansprakelijkheidsgrens vaststelt dan de grens die krachtens deze afdeling geldt. Zowel het volledig uitsluiten als het naar beneden bijstellen wordt dus getroffen.

Wat niet wordt getroffen, is een afspraak die de positie van de afzender juist verbetert. De bepaling beschermt tegen verslechtering, niet tegen ruimhartigheid.

De overeenkomst blijft in stand

De nietigheid van zo'n beding leidt niet tot nietigheid van de overeenkomst. Het vervoercontract blijft bestaan en blijft onderworpen aan deze titel. Er valt dus alleen een clausule weg; de rest blijft overeind.

Dat is een bewuste keuze. Zou de hele overeenkomst sneuvelen, dan zou de afzender met een ongeregelde situatie blijven zitten en zou een vervoerder een ongeldig beding zelfs kunnen inzetten om onder het contract uit te komen.

Wat de afzender hieraan heeft

• Een clausule die de aansprakelijkheid uitsluit hoeft hij niet aan te vechten; zij mist van rechtswege werking.
• Hetzelfde geldt voor een clausule die de grens lager legt dan de afdeling toestaat.

- De begrenzing die de wet zelf kent blijft wel gelden; die is onderdeel van het stelsel en geen exoneratie.

In de praktijk

Een luchtvervoerder neemt in zijn voorwaarden op dat hij niet aansprakelijk is voor schade aan breekbare zaken en dat zijn aansprakelijkheid hoe dan ook beperkt blijft tot een bedrag ver onder het wettelijke plafond. Beide bedingen missen werking. De afzender kan zich gewoon op de afdeling beroepen, en het vervoercontract blijft voor het overige gelden. Voor vervoerders betekent dit dat hun voorwaarden op dit punt weinig te winnen hebben. Sterker nog: een ongeldig beding wekt bij klanten verwachtingen die in een geschil meteen sneuvelen. Beter is het om in de voorwaarden aan te sluiten bij wat de afdeling toelaat.