Boek 8 Artikel 995 (8:995 BW)

Bij een overeenkomst voor liggen en varen kan de bevrachter halverwege van gedachten veranderen. Hij wil niet de hele partij verplaatsen, maar een deel lossen en de rest laten varen. Artikel 8:995 BW staat dat toe en verbindt er meteen een prijskaartje aan.

Het recht om te splitsen

De bevrachter heeft het recht het schip gedeeltelijk te lossen en het daarna te laten varen. Hij hoeft daarvoor geen toestemming te vragen en geen bijzondere grond aan te voeren. Dat past bij de flexibiliteit die deze contractsvorm hem geeft: hij bepaalt wat er met zijn lading gebeurt.

De prijs: de volle vracht

Daar staat een duidelijke tegenprestatie tegenover. Hij is de vracht verschuldigd die verschuldigd zou zijn geweest bij varen met de volle lading. De vervrachter draait dus niet op voor het feit dat er minder aan boord zit. Dat is redelijk: het schip vaart dezelfde reis, verbruikt dezelfde brandstof en is even lang bezet, ongeacht hoe vol het ruim is.

• het lossen van een deel behoeft geen toestemming
• de vracht wordt berekend alsof het schip vol was

- het schip vaart daarna verder met de resterende lading

Waarom deze verdeling

De regel voorkomt een discussie die anders onvermijdelijk zou zijn. Zou de vracht meebewegen met de resterende hoeveelheid, dan zou de bevrachter door strategisch te lossen zijn kosten kunnen drukken terwijl de vervrachter zijn capaciteit toch kwijt is. Door de volle vracht als maatstaf te nemen, hoeft er niet per ton te worden gerekend en is de uitkomst voor beide partijen vooraf duidelijk.

Voor de bevrachter betekent het dat gedeeltelijk lossen een bewuste afweging is. Wil hij goedkoper uit zijn, dan moet hij bij het sluiten van de overeenkomst afspraken maken over deelbelading, niet achteraf de lading verkleinen.

Samenhang met de andere bepalingen

Dit artikel hoort bij de reeks over liggen en varen. Artikel 8:994 BW geeft de bevrachter de keuze tussen liggen en varen; dit artikel maakt duidelijk dat die keuze ook een tussenvorm kent. De regels over het beëindigen van de ligtijd en over de aanvang van de reis blijven daarnaast gewoon gelden.

In de praktijk

Een handelaar heeft een volle scheepslading in opslag en verkoopt daarvan de helft aan een afnemer ter plaatse. Hij lost dat deel en laat de rest naar een andere haven varen. De rekening voor die reis wordt berekend alsof het schip vol was vertrokken. Wie dat te duur vindt, kan beter eerst alles lossen en vervolgens een gewone vervoerovereenkomst sluiten voor de resterende partij; het is een rekensom die vooraf te maken is.