Artikel 8:402 BW: Omzetting tussen papieren en elektronisch cognossement

Niet elke schakel in een handelsketen werkt op dezelfde manier. De ene partij verlangt papier, de andere wil digitaal afwikkelen. Dit artikel maakt het mogelijk om tijdens de rit over te stappen, in beide richtingen, zonder dat de rechten uit het document verloren gaan.

Van papier naar digitaal

Een papieren cognossement kan worden vervangen door een elektronisch cognossement. Daarvoor gelden twee voorwaarden. Er moet een betrouwbare methode zijn gebruikt, en in het elektronische cognossement moet een verklaring staan dat het het papieren stuk vervangt. Vanaf het moment waarop het elektronische document is afgegeven, verliest het papieren stuk zijn werking.

Van digitaal naar papier

De omgekeerde weg is met dezelfde waarborgen geregeld. Een elektronisch cognossement kan worden vervangen door een papieren cognossement, mits een betrouwbare methode is gebruikt en het papieren stuk vermeldt dat het het elektronische document vervangt. Ook hier geldt dat het vervangen document zijn werking verliest zodra het nieuwe is afgegeven.

Waarom de verklaring zo belangrijk is

Het gevaar bij omzetting is dubbel gebruik: iemand die zowel het oude papier als het nieuwe bestand in handen heeft, zou twee keer aflevering kunnen vorderen of twee financieringen kunnen opzetten. De verplichte verklaring en het verlies van werking van het vervangen document sluiten dat af. Die verklaring staat wel uitsluitend in het vervangende document: aan het vervangen stuk zelf is niet te zien dat het zijn werking heeft verloren.

In de praktijk

Een verkoper werkt digitaal, maar zijn afnemer in het land van bestemming kan de lading alleen vrijkrijgen op vertoon van papier. Dan wordt het elektronische cognossement omgezet in een papieren exemplaar met de vereiste verklaring erop. Wie zo'n omgezet document ontvangt, doet er goed aan te controleren of die verklaring er werkelijk in staat; ontbreekt zij, dan is niet duidelijk welk van beide documenten de rechten draagt en ontstaat precies het risico dat de wet wil voorkomen.