Boek 8 Artikel 1553 (8:1553 BW)

Dit artikel maakt de regeling van het goederenvervoer per spoor grotendeels dwingend. Elk beding dat rechtstreeks of langs een omweg afwijkt van wat in deze titel en in artikel 8:1727 BW is bepaald, is nietig. Daarmee wordt voorkomen dat de bescherming van de afzender en de geadresseerde in de kleine lettertjes verdwijnt.

Middellijk en onmiddellijk

De wet noemt beide vormen uitdrukkelijk. Een beding dat de aansprakelijkheid met zoveel woorden uitsluit, is onmiddellijk afwijkend. Maar ook constructies die hetzelfde bereiken langs een omweg, bijvoorbeeld door bewijslasten te verleggen of door termijnen te verkorten, vallen eronder. Het gaat om het effect, niet om de formulering.

• Nietig is het beding dat van deze titel afwijkt, in welke vorm dan ook.
• De nietigheid raakt alleen dat beding; de rest van de overeenkomst blijft staan.

- De vervoerovereenkomst blijft dus gewoon onder deze titel vallen.

Vervoer om niet

Er is één uitzondering op de dwingendrechtelijke werking: is de vervoerovereenkomst niet onder bezwarende titel gesloten, dan geldt zij niet. Wie zonder tegenprestatie vervoert, doet iemand een dienst, en de wetgever vindt het dan niet passend om hem het volle regime op te leggen. Partijen kunnen daar dus wel afwijkende afspraken maken.

Zwaardere verplichtingen mogen

De bescherming werkt maar één kant op. De laatste zin maakt duidelijk dat een vervoerder een zwaardere aansprakelijkheid en zwaardere verplichtingen op zich mag nemen dan de titel voorschrijft. De wet stelt dus een bodem en geen plafond. Zegt een vervoerder in zijn voorwaarden of in een offerte meer toe dan de wet eist, dan is hij daaraan gebonden en kan hij zich niet terugtrekken op het wettelijk minimum.

In de praktijk

Een spoorvervoerder neemt in zijn algemene voorwaarden op dat vorderingen binnen een korte eigen termijn moeten zijn ingediend, korter dan wat deze titel toelaat. Dat beding is nietig, ook al heeft de afzender de voorwaarden aanvaard. Belooft dezelfde vervoerder daarentegen in een raamcontract een ruimere vergoeding dan de wet voorschrijft, dan geldt die toezegging onverkort. Het verschil zit erin dat de wet alleen bescherming afdwingt en extra toezeggingen ongemoeid laat. De vervoerder kan zich dan niet alsnog terugtrekken op het wettelijke minimum.