Boek 8 Artikel 52 (8:52 BW)

Een CT-document kan in meer exemplaren zijn afgegeven, en die exemplaren kunnen bij verschillende personen terechtkomen. Wie krijgt dan de lading? Dit artikel geeft de rangorde. Het beste recht heeft de houder van het exemplaar dat, na de gemeenschappelijke voorman die alle exemplaren onder zich had, als eerste aan een ander is overgegaan, mits die verkrijger te goeder trouw was en onder bezwarende titel verkreeg.

Terug naar de gemeenschappelijke voorman

Het aanknopingspunt is de laatste persoon die alle exemplaren tegelijk hield. Vanaf dat punt wordt vooruit gekeken: welk exemplaar verliet als eerste zijn handen? De houder van dat exemplaar wint. Daarmee wordt beloond wie het eerst een echte, betaalde overdracht kreeg, en niet wie toevallig het eerst bij de vervoerder aan de kade staat.

• Te goeder trouw: de verkrijger wist niet dat er iets mis was.

- Onder bezwarende titel: er stond een tegenprestatie tegenover.

Waarom niet simpelweg de eerste die zich meldt

Een regel die de eerste aanbieder bij de vervoerder laat winnen, zou uitnodigen tot een race en zou fraude belonen. Wie een tweede exemplaar achterhoudt om het later aan een nietsvermoedende koper te slijten, mag daar niet beter van worden. Door naar het moment van overdracht te kijken, beschermt de wet de partij die als eerste werkelijk in de handelsketen is gestapt.

Gevolgen voor de vervoerder

Voor de vervoerder is dit vooral een regel voor het onderlinge geschil tussen houders. Hij levert af tegen een regelmatig exemplaar; wordt hij met concurrerende aanspraken geconfronteerd, dan wijst dit artikel uit wie in die strijd het sterkste papier heeft. Wie twijfelt, doet er goed aan niet zelf te beslissen maar de aanspraken te laten uitzoeken voordat hij lost.

In de praktijk

Een handelaar houdt drie exemplaren, verkoopt de lading aan een koper en endosseert één exemplaar, maar biedt daarna een tweede exemplaar aan bij een bank als zekerheid. De koper die als eerste, te goeder trouw en tegen betaling verkreeg, heeft het beste recht. De bank blijft met een vordering op de handelaar zitten. De les voor iedere verkrijger is dan ook: kijk op het stuk hoeveel exemplaren zijn afgegeven en eis waar mogelijk de volledige set op.