Boek 8 Artikel 109 (8:109 BW)

De bescherming van de reiziger in het openbaar vervoer is stevig, maar hij draagt ook zelf verantwoordelijkheid. Dit artikel bevat twee regels die daarbij horen: een over eigen schuld, en een over diensten die het personeel op verzoek van de reiziger verricht.

Eigen schuld

Bewijst de vervoerder dat schuld of nalatigheid van de reiziger de schade heeft veroorzaakt of daaraan heeft bijgedragen, dan kan zijn aansprakelijkheid geheel of gedeeltelijk vervallen. De bewijslast ligt dus bij de vervoerder; de reiziger hoeft niet aan te tonen dat hij zorgvuldig was. Slaagt de vervoerder daar niet in, dan blijft zijn aansprakelijkheid volledig in stand.

• Veroorzaken: het gedrag van de reiziger is de oorzaak.

- Bijdragen: het gedrag heeft de schade mede doen ontstaan.

Wat 'geheel of gedeeltelijk' betekent

Het artikel laat twee uitkomsten toe: de aansprakelijkheid vervalt volledig, of zij wordt verminderd. Een eigen verdeelsleutel geeft de bepaling niet; de wettekst zegt alleen dat de aansprakelijkheid kan worden opgeheven. Welke uitkomst past, hangt af van de omstandigheden van het geval en is bij verschil van mening ter beoordeling van de rechter.

Diensten op verzoek van de reiziger

Het tweede lid regelt iets anders. Het bepaalt dat personen van wier hulp de vervoerder bij de uitvoering van zijn verbintenis gebruikmaakt, en die op verzoek van de reiziger diensten bewijzen waartoe de vervoerder niet verplicht is, worden aangemerkt als te handelen in opdracht van de reiziger aan wie zij die diensten bewijzen.

In de praktijk

Wordt een reiziger gewond doordat een deur van het voertuig klemt, dan gaat het om de gewone uitvoering van het vervoer en speelt het tweede lid geen rol. Dat lid ziet alleen op diensten die buiten de verplichting van de vervoerder vallen en die de reiziger zelf heeft gevraagd.