De afzender wordt geacht ten behoeve van de vervoerder in te staan voor de juistheid op het ogenblik van de in ontvangstneming van de door hem opgegeven merken, getal, hoeveelheid en gewicht, en de afzender zal de vervoerder schadeloos stellen voor alle verliezen, schaden en kosten, ontstaan ten gevolge van onjuistheden in de opgave van deze bijzonderheden. Het recht van de vervoerder op dergelijke schadeloosstelling beperkt in genen dele zijn aansprakelijkheid en zijn verbintenissen, zoals zij uit de vervoerovereenkomst voortvloeien, tegenover elke andere persoon dan de afzender.
Boek 8 Artikel 411 (8:411 BW)
Instaan van de afzender voor merken, aantal, hoeveelheid en gewicht
Wettekst
Toelichting
Het cognossement vermeldt merken, aantallen, hoeveelheid en gewicht zoals de afzender die heeft opgegeven. De vervoerder neemt die gegevens grotendeels op vertrouwen over, omdat hij niet elke partij kan natellen of wegen. Dit artikel legt daarom vast dat de afzender tegenover de vervoerder instaat voor de juistheid van die opgaven op het moment van inontvangstneming.
Een vrijwaring
De consequentie is een vrijwaringsplicht. Blijkt een opgave onjuist, dan moet de afzender de vervoerder schadeloos stellen voor alle verliezen, schade en kosten die daaruit voortvloeien. Denk aan boetes wegens een te zwaar geladen schip, aan schade door een verkeerd berekende stuwage, of aan claims van andere ladingbelanghebbenden die door de verkeerde opgave zijn geraakt.
Geen gevolgen voor derden
De wet voegt er een belangrijke begrenzing aan toe. Het recht van de vervoerder op die schadeloosstelling beperkt zijn eigen aansprakelijkheid en verplichtingen tegenover iedereen behalve de afzender in het geheel niet. Tegenover een latere cognossementhouder blijft de vervoerder dus gebonden aan wat in het document staat, ook wanneer dat op een onjuiste opgave van de afzender berust. Hij zal die schade daarna op de afzender moeten verhalen.
Waarom die splitsing nodig is
Zonder deze regel zou een houder van een cognossement nooit zeker weten waar hij aan toe is: de vervoerder zou zich telkens kunnen beroepen op een fout van de afzender. Het document zou daarmee zijn waarde in de handel verliezen. De wet legt het risico daarom in twee stappen neer: eerst staat de vervoerder in tegenover de houder, daarna haalt hij het bij de afzender.
In de praktijk
Een verlader geeft een te laag gewicht op om havenkosten te drukken. Het schip krijgt daardoor een verkeerde stuwage en er ontstaat schade. De vervoerder is tegenover de ladingbelanghebbenden gewoon aansprakelijk volgens het document, maar kan de hele rekening bij de verlader neerleggen. Voor verladers is dat een concrete waarschuwing: een verkeerde gewichtsopgave is geen administratieve slordigheid maar een risico dat volledig bij henzelf terechtkomt.