Boek 8 Artikel 488 (8:488 BW)

Onderweg kan de vervoerder gedwongen zijn de belangen van de ladingzijde te behartigen: hij laat bederfelijke lading koelen, brengt goederen in veiligheid of laat ze opslaan. Doet hij dat als zaakwaarnemer, of komt de kapitein zijn wettelijke zorgplicht na, dan maakt hij daarvoor kosten en kan hij schade lijden. Dit artikel bepaalt wie dat draagt.

Drie hoofdelijk verbonden partijen

De afzender, de ontvanger en, als er een cognossement is afgegeven, de houder daarvan zijn hoofdelijk gehouden die schade te vergoeden. De vervoerder kan zich dus tot elk van hen wenden voor het geheel. Dat is praktisch: hij weet vaak niet wie op dat moment economisch belanghebbende is, terwijl hij wel snel moet handelen.

Waarop de aanspraak berust

De grondslag is tweeledig. Enerzijds gaat het om schade doordat de vervoerder zich als zaakwaarnemer met de belangen van een rechthebbende op de lading inliet. Anderzijds om schade doordat de kapitein of, in de binnenvaart, de schipper de zorgplicht is nagekomen die de wet hem in artikel 8:261 BW of artikel 8:860 BW oplegt. In beide gevallen handelt hij voor een ander, en niet in de eerste plaats voor zichzelf.

Wat onaangetast blijft

De regeling laat twee andere stelsels uitdrukkelijk in stand. De bepalingen over avarij-grosse blijven gelden, zodat opofferingen voor het gemeenschappelijke behoud langs die weg worden omgeslagen. En de algemene regeling van zaakwaarneming in Boek 6 blijft van toepassing, met de rechten en plichten die daaruit voortvloeien.

Waarom dit nodig is

Zonder deze bepaling zou de vervoerder aarzelen om in te grijpen wanneer de lading dreigt te verslechteren. Hij zou dan zijn eigen kosten dragen voor een handeling die vooral een ander ten goede komt. Door de kosten neer te leggen bij de partijen aan de ladingzijde, blijft het aantrekkelijk om te doen wat nodig is.

In de praktijk

Moet een partij bederfelijke waar in een tussenhaven worden gelost en gekoeld opgeslagen omdat de installatie hapert, dan kan de vervoerder de kosten daarvan verhalen op de afzender, de ontvanger of de cognossementhouder. Voor ladingbelanghebbenden is dat een reden om bij zulke berichten meteen te reageren en instructies te geven: wie zwijgt, krijgt de rekening van maatregelen waarover hij niet heeft meebeslist.