Boek 8 Artikel 794 (8:794 BW)

Bij de verkoop van een binnenschip in een executie is de opbrengst vaak onvoldoende voor alle schuldeisers. Dan wordt de rangorde beslissend. Dit artikel bepaalt waar de hypotheekhouder in die rij staat: na een korte lijst met bijzonder bevoorrechte vorderingen, maar vóór alle andere vorderingen waaraan de wet een voorrecht toekent.

Wat vóór de hypotheek gaat

De wet somt op welke vorderingen voorgaan. Dat zijn allereerst de kosten van uitwinning en de kosten die de overheid maakt wanneer zij een wrak laat opruimen. Daarnaast gaat een korte groep voorrechten voor: kosten die na een beslag zijn gemaakt om het schip te behouden, loonvorderingen van de schipper en de verdere bemanning, en wat verschuldigd is wegens hulp aan het schip of als bijdrage in avarij-grosse. Ten slotte gaan enkele voorrechten voor die niet op het schip maar op de zaken aan boord rusten. Steeds gaat het om vorderingen met een bijzondere band met het schip of om belangen die de wetgever nog zwaarder heeft willen beschermen dan de financiering.

Voor een financier is dat een wezenlijk gegeven: zijn zekerheid is sterk, maar niet absoluut. Bij de kredietbeoordeling moet rekening worden gehouden met de mogelijkheid dat er bevoorrechte vorderingen bestaan die niet uit het register blijken, omdat zij van rechtswege ontstaan.

Wat ná de hypotheek komt

Alle andere vorderingen waaraan bij deze of enige andere wet een voorrecht is toegekend, komen na de hypotheek. Daarmee is de scheepshypotheek een krachtig recht: gewone bevoorrechte schuldeisers, en zeker concurrente schuldeisers, komen pas aan bod als de financier is voldaan.

Die positie verklaart waarom scheepsfinanciering in de binnenvaart mogelijk is tegen redelijke voorwaarden. Zonder een hoge rang zou een bank het risico van een verplaatsbaar object dat internationaal wordt ingezet, veel zwaarder moeten beprijzen.

• Houd bij financiering rekening met voorrechten die niet uit het register blijken.
• Ga vooraf na of er behoudkosten na beslag, achterstallig bemanningsloon of hulploon openstaan; die gaan vóór.

- De hypotheek gaat vóór gewone voorrechten en vóór concurrente schuldeisers.

In de praktijk

Bij de executoriale verkoop van een motorvrachtschip melden zich de financierende bank, een werf met een onbetaalde reparatierekening, de bemanning en enkele leveranciers. De opbrengst wordt verdeeld volgens de wettelijke volgorde: eerst de vorderingen die de wet boven de hypotheek plaatst, dan de bank, en daarna wat er nog resteert. Voor leveranciers betekent dit dat zij zelden iets zien. Voor de bank betekent het dat zij vooraf moet weten hoeveel bevoorrechte schuld er op het schip drukt; dat bepaalt de werkelijke waarde van haar zekerheid.