Boek 8 Artikel 797 (8:797 BW)

Bij onroerende zaken kan een hypotheekhouder bedingen dat de eigenaar het goed niet zonder zijn toestemming verhuurt. Bij schepen speelt hetzelfde probleem, alleen heet verhuren daar meestal bevrachting. Dit artikel zorgt ervoor dat de bescherming van de hypotheekhouder ook op die figuur ziet.

Bedingen die ook op bevrachting zien

De eerste twee leden van artikel 3:264 BW over het huurbeding zijn bij een hypotheek op een teboekstaand binnenschip mede van toepassing op bevrachtingen. Een beding dat de eigenaar het schip niet zonder toestemming van de hypotheekhouder mag verhuren, strekt zich dus ook uit tot bevrachtingsovereenkomsten.

Een bevrachting kan van invloed zijn op wat het schip bij executie opbrengt, bijvoorbeeld wanneer het voor langere tijd aan een bevrachter is gebonden. Door de regeling van het huurbeding ook op bevrachting toe te passen, kan de hypotheekhouder zich daartegen op dezelfde manier beschermen als bij verhuur.

Uitgesloten bepalingen

Het tweede lid verklaart twee algemene hypotheekbepalingen uit Boek 3 niet van toepassing. Artikel 3:234 BW geeft degene die zijn goed heeft verpand of verhypothekeerd voor de schuld van een ander de bevoegdheid te verlangen dat de schuldeiser eerst de goederen van de schuldenaar uitwint die voor dezelfde vordering eveneens zijn verpand of verhypothekeerd. Artikel 3:261 BW geeft voorrang aan een hypotheek die bij de koop is bedongen tot waarborg van de nog onbetaalde koopprijs, mits dat beding in de akte van levering is vermeld en de hypotheekakte tegelijk met die akte wordt ingeschreven.

Voor een hypotheek op een teboekstaand binnenschip gelden beide regels dus niet. Een eigenaar die zijn schip tot zekerheid voor de schuld van een ander heeft verbonden, kan niet verlangen dat de hypotheekhouder eerst de goederen van de schuldenaar uitwint die voor dezelfde vordering tot zekerheid strekken. En een hypotheek tot zekerheid van de koopprijs krijgt geen bijzondere voorrang; de rang ervan wordt bepaald naar de gewone regels.

Het beding werkt tegenover de bevrachter en niet alleen tegenover de eigenaar: een bevrachtingsovereenkomst die in strijd met het beding is aangegaan, kan de hypotheekhouder bij uitwinning onder de voorwaarden van artikel 3:264 BW tegenover de bevrachter inroepen.

Voor de praktijk betekent dit dat de akte en de registers leidend zijn. Wie wil weten wat er is bedongen over bevrachting, beheer of ontruiming, moet naar de ingeschreven stukken kijken en niet uitsluitend op de algemene regeling afgaan.

• Neem een beding over bevrachting uitdrukkelijk in de hypotheekakte op.
• Vraag als bevrachter na of er een dergelijk beding is ingeschreven.

- De algemene hypotheekregels gelden hier niet onverkort.

In de praktijk

Een schipper met een gefinancierd schip sluit een meerjarige bevrachtingsovereenkomst tegen een tarief dat onder de markt ligt. Heeft de bank een beding laten inschrijven, dan kan zij zich daarop beroepen wanneer zij tot uitwinning overgaat, en hoeft de koper het schip niet met die bevrachting over te nemen. Een bevrachter die vóór het sluiten van een langlopend contract het register raadpleegt, weet of zijn overeenkomst bij een executie kan worden doorkruist.