Boek 3 Artikel 234 (3:234 BW)

Eerst uitwinnen bij de schuldenaar zelf

Indien voor een zelfde vordering zowel goederen van de schuldenaar als van een derde zijn verpand of verhypothekeerd, kan de derde, wanneer de schuldeiser tot executie overgaat, verlangen dat die van de schuldenaar mede in de verkoop worden begrepen en het eerst worden verkocht.
Zijn voor een zelfde vordering twee of meer goederen verpand of verhypothekeerd en rust op een daarvan een beperkt recht dat de schuldeiser bij de executie niet behoeft te eerbiedigen, dan heeft de beperkt gerechtigde een overeenkomstige bevoegdheid als in het eerste lid is vermeld.
Indien de schuldeiser weigert aan een op lid 1 of lid 2 gegrond verlangen te voldoen, kan de voorzieningenrechter van de rechtbank op verzoek van de meest gerede partij of, in geval van een hypotheek, van de notaris ten overstaan van wie de verkoop zal geschieden, op deze weigering beslissen. Het verzoek schorst de executie. Tegen een beschikking krachtens dit lid is geen hogere voorziening toegelaten.

Toelichting

Heeft een schuldeiser voor één en dezelfde vordering zekerheid op zowel goederen van de schuldenaar als op een goed van iemand anders, dan mag hij niet naar eigen inzicht bepalen bij wie hij begint. Die ander kan eisen dat ook wat de schuldenaar zelf heeft verbonden in de verkoop wordt betrokken, en dat dat als eerste aan de beurt komt. Weigert de schuldeiser, dan beslist de voorzieningenrechter, en het verzoek daartoe legt de executie stil.

De volgorde van uitwinning

Het eerste lid geeft de derde de bevoegdheid te verlangen dat de goederen van de schuldenaar mede in de verkoop worden begrepen en het eerst worden verkocht, ook als de schuldeiser om praktische redenen liever met het goed van de derde zou beginnen.

Wie zich hierop kan beroepen

Het gaat om de derde die niet de schuldenaar is en wiens goed voor dezelfde vordering is verbonden. Daarnaast geeft het tweede lid dezelfde bevoegdheid aan een beperkt gerechtigde in een bijzondere situatie: zijn er meer goederen verbonden en rust op één daarvan een beperkt recht dat de schuldeiser bij de executie niet hoeft te eerbiedigen, dan heeft die beperkt gerechtigde een overeenkomstige bevoegdheid als het eerste lid aan de derde geeft.

Als de schuldeiser weigert

Bij een weigering kan de zaak worden voorgelegd aan de voorzieningenrechter van de rechtbank. Dat kan door de meest gerede partij en, bij een hypotheek, ook door de notaris die de verkoop moet leiden. Het indienen van het verzoek schorst de executie: er wordt dus niet doorverkocht terwijl de vraag nog openstaat. Tegen de beslissing staat geen hogere voorziening open; na de beschikking van de voorzieningenrechter ligt de volgorde dus vast.

Een voorbeeld. Een bank heeft hypotheek op het bedrijfspand van een ondernemer en op de woning van zijn zus, die haar woning als zekerheid voor zijn zakelijke lening heeft gegeven. De bank wil beginnen met de woning, omdat die sneller verkoopt. De zus kan verlangen dat het bedrijfspand mee wordt verkocht en als eerste aan de beurt komt. Weigert de bank, dan legt zij de kwestie aan de voorzieningenrechter voor en ligt de veiling stil tot daarover is beslist.

Wat het niet is

Geen uitstel om het uitstel. De schorsing loopt zolang de beslissing op zich laat wachten, niet langer.

- Geen vrijbrief voor de schuldenaar. Zijn goederen komen juist eerder aan de beurt.

In de praktijk

Wie als derde zijn eigen huis tot zekerheid geeft voor de schuld van een ander, kan zich op deze bepaling beroepen, maar moet dat zelf doen: de wet spreekt van een 'verlangen' van de derde, en de schuldeiser hoeft er niet uit zichzelf rekening mee te houden. Is de verkoop eenmaal voltooid, dan valt de volgorde niet meer terug te draaien; het moment om het verlangen kenbaar te maken ligt daarom vóór de executie.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst