Boek 3 Artikel 311 (3:311 BW)

Wie te maken krijgt met een wederpartij die haar afspraken niet nakomt, kan ontbinding van de overeenkomst vragen of eisen dat het gebrek wordt hersteld. Dit artikel bepaalt hoe lang die mogelijkheden blijven bestaan. Beide vorderingen verjaren vijf jaar na de dag waarop de schuldeiser doorkreeg dat er niet naar behoren was gepresteerd, en hoe dan ook twintig jaar nadat het gebrek is ontstaan.

Bekendheid met de tekortkoming

De korte termijn begint pas te lopen als de schuldeiser weet dat er iets mis is. Bij een verborgen gebrek kan dat jaren na de levering zijn. Wat hij op dat moment nog niet hoeft te weten, is hoe groot de schade is of hoe het gebrek precies is ontstaan; voldoende is dat duidelijk is dat de prestatie niet aan de overeenkomst beantwoordt. Daarnaast loopt de absolute termijn van twintig jaren vanaf het ontstaan van de tekortkoming, ongeacht wat iemand wist.

Ongedaanmaking na ontbinding

Het tweede lid regelt een andere vordering: die tot ongedaanmaking als bedoeld in artikel 6:271 BW. Na ontbinding moeten de reeds verrichte prestaties immers worden teruggedraaid. Voor die vordering begint een eigen termijn van vijf jaren, gerekend vanaf de dag na de dag waarop de overeenkomst is ontbonden. Ontbinden en terugvorderen zijn dus twee stappen, elk met een eigen klok.

Verhouding tot andere regels

Deze verjaring staat los van de regel dat een koper of opdrachtgever tijdig moet klagen over een gebrek. Wie te laat klaagt, kan zijn rechten al kwijt zijn voordat er van verjaring sprake is. Andersom kan een vordering nog binnen de klachttermijn zijn gemeld maar toch verjaren als er daarna jarenlang niets gebeurt. Bij koop komt daar nog bij dat Boek 7 een eigen, kortere verjaringstermijn kent: na een tijdige klacht verjaart de vordering van de koper al na twee jaren. Al deze drempels moeten dus apart in de gaten worden gehouden.

Een voorbeeld

Een woningeigenaar ontdekt zes jaar na een verbouwing dat de aannemer de vloerconstructie verkeerd heeft uitgevoerd. Vanaf het moment dat hij dat ontdekt, heeft hij vijf jaar om ontbinding of herstel te vorderen, mits de tekortkoming niet al meer dan twintig jaar geleden is ontstaan. Ontbindt hij de overeenkomst, dan begint voor het terugvorderen van wat hij heeft betaald een nieuwe termijn van vijf jaren.

In de praktijk

Voor wie een gebrek constateert, is het verstandig het moment van ontdekking vast te leggen en de wederpartij meteen schriftelijk aan te spreken. Daarmee is aan de klachtplicht voldaan, en voor de vordering tot herstel breekt zo'n brief ook de verjaring af, omdat die vordering op nakoming ziet. Bij de ontbindingsvordering is een brief alleen niet genoeg: volgens artikel 3:317 BW stuit de aanmaning daar pas als er binnen zes maanden een daad van rechtsvervolging op volgt.

Voor de aangesproken partij is de eerste vraag steeds wanneer de ander het gebrek werkelijk heeft ontdekt; wie zich op verjaring beroept, moet die bekendheid stellen en zo nodig bewijzen, al mag de rechter haar afleiden uit de feiten en omstandigheden van de zaak. Blijkt dat jaren geleden te zijn en is er sindsdien niets ondernomen, dan kan een beroep op verjaring uitkomst bieden.