Boek 3 Artikel 102 (3:102 BW)

Een verjaring die tot verkrijging leidt, vraagt jaren onafgebroken bezit. Wat gebeurt er als het bezit in die periode overgaat op iemand anders? Dit artikel voorkomt dat de teller dan telkens op nul springt. Wie een ander in het bezit opvolgt, zet de lopende verjaring voort: de tijd die zijn voorganger al had opgebouwd, telt mee. Voor opvolging onder algemene titel geldt dat zonder meer, voor andere gevallen alleen bij goede trouw.

Opvolging onder algemene titel

Bij opvolging onder algemene titel gaat een vermogen als geheel over, bijvoorbeeld bij erfopvolging of bij een juridische fusie. De opvolger treedt in de positie van zijn voorganger, ook wat het bezit betreft. Daarom loopt de verjaring die bij de erflater was begonnen bij de erfgenaam gewoon door. Het eerste lid stelt aan de opvolger zelf geen eis van goede trouw: hij zet het bezit voort met de eigenschappen die het bij zijn voorganger had.

Opvolging op een andere manier

Het tweede lid ziet op de bezitter die het bezit van een ander heeft verkregen, maar niet onder algemene titel, bijvoorbeeld doordat het goed hem is verkocht en overhandigd. Hij mag de lopende verjaring alleen voortzetten wanneer hij zelf te goeder trouw is. Hij moet dus niet weten en niet hoeven weten dat hij geen rechthebbende is. Wie welbewust een goed overneemt terwijl hij weet dat het aan een ander toebehoort, is geen bezitter te goeder trouw. Hij kan de lopende verjaring van zijn voorganger dan niet voortzetten.

Wanneer de goede trouw telt

Voor de goede trouw van de opvolger is artikel 3:118 BW van belang. Goede trouw wordt vermoed aanwezig te zijn; wie stelt dat de opvolger niet te goeder trouw was, moet dat bewijzen. Bovendien wordt eenmaal aanwezige goede trouw geacht te blijven bestaan. Een opvolger die te goeder trouw was, verliest de mogelijkheid tot voortzetting dus niet doordat hij later ontdekt dat er iets mis is met de rechtstitel.

Een voorbeeld. Iemand gebruikt jarenlang een strook grond in de veronderstelling dat die bij zijn perceel hoort. Hij overlijdt en zijn kinderen erven de woning en zetten het gebruik voort. De jaren van de erflater tellen mee. Verkoopt een van hen de woning later aan een koper die van de discussie weet, dan kan die koper de opgebouwde jaren niet zonder meer meenemen.

Wat voortzetting niet doet

Voortzetting maakt van een gebrekkige situatie geen goede. De verjaring loopt door, maar de regels over stuiting en verlenging blijven gelden, zoals artikel 3:104 BW laat zien. En de aard van het bezit blijft gelden: was het bezit van de voorganger niet te goeder trouw, dan zet de opvolger onder algemene titel ook dat bezit voort, met de gevolgen die daarbij horen.

In de praktijk

Wie zich op verjaring wil beroepen, moet de hele keten kunnen laten zien: wanneer begon het bezit bij de eerste, wanneer ging het over en op welke manier. Koopakten, foto's, facturen en verklaringen maken dat bewijs eenvoudiger. Voor een rechthebbende die zijn goed terug wil, is het spiegelbeeld van belang: het feit dat er inmiddels een ander in beeld is, zet de klok niet terug.