Boek 3 Artikel 250 (3:250 BW)

De hoofdregel voor het te gelde maken van een pand is de openbare verkoop: een veiling, naar plaatselijke gewoonten en op de gebruikelijke voorwaarden. Voor goederen die op een markt of een beurs worden verhandeld, geeft de wet een praktischer route via een tussenpersoon. En de pandhouder zelf mag bij de verkoop meebieden.

Waarom openbaar

Bij een executie hebben twee partijen tegengestelde belangen. De pandhouder wil zijn vordering terug en heeft geen belang bij een cent meer dan dat. De pandgever wil een zo hoog mogelijke opbrengst, want wat er overblijft is voor hem. Een openbare verkoop dwingt af dat iedereen kan meebieden en dat de prijs door de markt wordt bepaald. Daarmee is de pandgever beschermd tegen een onderhandse verkoop tegen een prijs die de schuldeiser toevallig goed uitkomt.

Markt- en beursgoederen

Voor goederen met een dagprijs ligt een aparte veiling minder voor de hand. Bestaat het pand uit goederen die op een markt of beurs verhandelbaar zijn, dan mag de verkoop daar plaatsvinden door tussenkomst van een tussenpersoon in het vak of van een bevoegde tussenpersoon ter beurze, volgens de regels en gebruiken die daar voor een gewone verkoop gelden. Denk aan landbouwproducten die op een veemarkt of veiling voor tuinbouwproducten worden verhandeld, of aan grondstoffen met een gangbare notering: de verkoop loopt dan via de kanalen waar dat soort goederen dagelijks van eigenaar wisselt.

De pandhouder mag meebieden

Het derde lid staat de pandhouder uitdrukkelijk toe zelf een bod uit te brengen. Blijft de zaal stil, dan kan hij zo voorkomen dat het goed voor een schijntje weggaat. Hij koopt dan als koper op de veiling en de prijs die hij biedt, wordt in de afrekening van de opbrengst betrokken. De wet verbindt aan zijn bod geen bijzondere voorwaarden; voor hem gelden dezelfde veilingvoorwaarden als voor andere bieders.

Een voorbeeld. Een verpande partij machines wordt geveild. Er komt maar één bod, ver onder de waarde. De bank die het pandrecht heeft, biedt zelf mee en koopt de machines voor een reëler bedrag. Dat bedrag is de opbrengst waarmee wordt afgerekend, zodat de restschuld van de ondernemer lager uitvalt dan bij dat ene lage bod het geval zou zijn geweest.

Als openbaar niet de beste weg is

• Een andere verkoopwijze is mogelijk langs de wegen die artikel 3:251 BW opent.
• Een aanzegging vooraf blijft nodig: de betrokkenen moeten volgens artikel 3:249 BW weten waar en wanneer wordt verkocht.

- Na afloop volgt bericht aan de betrokkenen en de afrekening van de opbrengst.

In de praktijk

Een executieverkoop vindt plaats onder tijdsdruk en kopers weten dat de verkoper moet verkopen; de opbrengst kan daardoor achterblijven bij die van een gewone verkoop. Een pandgever die de verkoop wil voorkomen, kan het pand lossen zolang de verkoop nog niet heeft plaatsgevonden (artikel 3:249 lid 2 BW), of met de pandhouder overleggen over een andere verkoopwijze.