Boek 3 Artikel 111 (3:111 BW)

Wie op grond van een rechtsverhouding voor een ander is gaan houden, blijft dat onder dezelfde titel doen. Een huurder blijft huurder, een lener blijft lener, en die positie verandert niet doordat de tijd verstrijkt of doordat hij in stilte anders over de zaak gaat denken. Verandering kan er alleen komen langs twee wegen: door een handeling van degene voor wie wordt gehouden, of doordat de houder diens recht tegenspreekt.

Waar de regel voor dient

Zonder deze bepaling zou iemand die een zaak van een ander in gebruik heeft, die zaak stilletjes tot de zijne kunnen maken door zijn houding te veranderen. De wet sluit dat uit: wie eenmaal voor een ander houdt, houdt voor die ander, totdat blijkt dat daarin verandering is gebracht. Voor de rechthebbende betekent dit dat hij er niet op hoeft toe te zien of zijn huurder of lener intussen anders over de zaak is gaan denken.

De woorden 'onder dezelfde titel' verwijzen naar de grond waarop het houden begon. Die grond blijft de hoedanigheid bepalen, ook als de rechtsverhouding zelf afloopt: wie als huurder begon en na het einde van de huur de zaak onder zich houdt zonder dat er iets is veranderd langs een van de twee wegen van de wet, blijft houder. De wet spreekt van houden 'krachtens een rechtsverhouding': het gaat om iemand die op grond van een band met de ander de zaak voor die ander onder zich heeft gekregen.

De eerste weg: een handeling van de rechthebbende

De verhouding kan veranderen door toedoen van degene voor wie wordt gehouden. Hij kan de zaak verkopen aan de houder, hem het goed schenken of anderszins zijn positie prijsgeven. Wat de rechthebbende doet, moet wel naar buiten zichtbaar zijn: de wet spreekt van een verandering die 'blijkt'. Vanaf dat moment houdt hij niet meer voor de ander, maar voor zichzelf. Dat is de ordelijke route, en zij levert meestal ook meteen het bewijs op waaruit de verandering blijkt.

De tweede weg: tegenspraak van het recht

De houder kan ook zelf de verandering teweegbrengen. De wet noemt dat 'een tegenspraak van diens recht': de houder ontkent het recht van degene voor wie hij hield. Ook hier geldt dat de verandering moet 'blijken'; wat zich alleen in het hoofd van de houder afspeelt, telt niet mee.

Gevolgen van de omslag

Slaat houderschap om in bezit, dan komen de regels over bezit in beeld: de mogelijkheid van verjaring, het vermoeden van rechthebbendheid en de bescherming bij overdracht. Pas vanaf de omslag kan dus een verjaringstermijn gaan lopen. Zolang er geen omslag is, werkt de tijd niet tegen de rechthebbende.

In de praktijk

Schriftelijke vastlegging van een huur of bruikleen maakt het later eenvoudiger aan te tonen dat de gebruiker als houder is begonnen. Voor gebruikers geldt dat zij geen rechthebbende worden door lang gebruik. Omdat de wet alleen een verandering laat meetellen die blijkt, komt het steeds aan op wat naar buiten toe is gedaan of gezegd.