Boek 3 Artikel 313 (3:313 BW)

Bij verjaring draait alles om twee vragen: hoe lang duurt de termijn, en wanneer begint hij. Dit artikel beantwoordt de tweede vraag voor de meest voorkomende soort vordering. Bepaalt de wet niets anders, dan gaat de termijn voor het afdwingen van een verplichting om iets te geven of te doen lopen bij het begin van de dag nadat onmiddellijke nakoming kan worden gevorderd.

Het aanknopingspunt: onmiddellijk kunnen vorderen

Beslissend is niet wanneer de verplichting ontstond, maar vanaf welk moment de schuldeiser haar meteen kan afdwingen. Bij een afgesproken vervaldag is dat die dag; is er geen termijn bepaald, dan is de verplichting doorgaans direct opeisbaar en begint de klok bijna meteen te lopen. Is de verplichting nog van een voorwaarde afhankelijk of loopt er nog een uitstel, dan kan onmiddellijke nakoming nog niet worden gevorderd en begint de termijn dus ook nog niet. Hoeft er uit een overeenkomst pas na onbepaalde tijd te worden gepresteerd, dan wijst artikel 3:307 lid 2 BW een eigen beginpunt aan: de vijfjaarstermijn loopt pas vanaf de dag na die waartegen de schuldeiser heeft laten weten tot opeising over te gaan. Het vroegste tijdstip waarop opeising, zo nodig na een opzegging, mogelijk was, telt daar alleen voor de uiterste termijn van twintig jaren.

De dag erna

De wet laat de termijn beginnen bij de aanvang van de volgende dag. Die schijnbaar overbodige precisie voorkomt discussies over uren en delen van dagen: de dag waarop de vordering opeisbaar wordt, telt niet mee. Het gevolg is dat de laatste dag van de termijn eenvoudig is uit te rekenen, wat bij een naderende verjaring van groot belang kan zijn.

Alleen als de wet niets anders bepaalt

De regel is een vangnet. Voor veel vorderingen wijst de wet zelf een ander beginpunt aan, bijvoorbeeld het moment waarop de benadeelde bekend werd met de schade en met de aansprakelijke persoon, of de dag na de mededeling dat tot opeising wordt overgegaan bij een verbintenis zonder bepaalde tijd. Wie een termijn wil berekenen, kijkt dus eerst of er een bijzondere bepaling geldt en pas daarna naar dit artikel.

Een voorbeeld

Een klant en een schilder spreken af dat de laatste termijn van de aanneemsom uiterlijk op 30 juni moet worden betaald. Betaalt de klant niet, dan kan de schilder vanaf die dag onmiddellijke nakoming vorderen en loopt de verjaringstermijn vanaf 1 juli. Was afgesproken dat pas na oplevering en goedkeuring hoefde te worden betaald, dan begint de termijn pas op de dag na het moment waarop die voorwaarde is vervuld.

In de praktijk

Voor wie een vordering int, loont het om per post vast te leggen wanneer die opeisbaar werd. In een lopende relatie met veel deelleveringen en termijnen kan elke post een eigen beginpunt hebben, en daarmee een eigen einddatum.

Voor wie wordt aangesproken, is dat dezelfde rekensom vanaf de andere kant. Een beroep op verjaring staat of valt met de vraag of correct is vastgesteld vanaf welke dag de wederpartij nakoming kon afdwingen.