Boek 3 Artikel 95 (3:95 BW)

De wet geeft voor de bekendste soorten goederen een eigen leveringsvorm: een notariële akte met inschrijving voor registergoederen, bezitsverschaffing voor roerende zaken, het papier voor rechten aan toonder of order, en een akte met mededeling voor rechten op naam. Dit artikel vangt alles op wat daarbuiten valt. Die overige goederen worden geleverd door een akte die daarvoor is bestemd, tenzij de wet elders iets anders regelt. Levering is overigens maar een van de vereisten voor overdracht: artikel 3:84 BW vraagt daarnaast een geldige titel en beschikkingsbevoegdheid van de vervreemder, en een akte kan een gebrek daarin niet goedmaken.

Wat een akte is

Een akte is een ondertekend geschrift dat is bestemd om tot bewijs te dienen. Notarieel hoeft zij hier niet te zijn: een onderhandse akte volstaat. Wel moet uit het stuk blijken dat het is bedoeld om te leveren, dus om het goed te doen overgaan, en welk goed het betreft. Een enkele factuur of bevestigingsmail voldoet daaraan meestal niet.

De uitzonderingen binnen de restregel

De bepaling maakt zelf twee voorbehouden. Voor de levering van een aandeel in een goed geldt de regeling van artikel 3:96 BW, die aansluit bij het goed zelf. En voor de vestiging, overdracht en afstand van beperkte rechten geldt artikel 3:98 BW, dat de regels over overdracht van overeenkomstige toepassing verklaart op die handelingen. Kijk dus eerst of een van beide bepalingen aan de orde is.

Waarvoor deze regel geldt

De bepaling is negatief geformuleerd: zij geldt voor alles wat de artikelen 3:89 tot en met 3:94 BW niet regelen. Dat betreft in de eerste plaats vermogensrechten waarvoor de wet geen eigen vorm kent, zoals rechten die naar hun aard geen schuldenaar hebben aan wie iets kan worden meegedeeld. Maar ook zaken kunnen eronder vallen. Artikel 3:90 BW gaat alleen over roerende zaken die in de macht van de vervreemder zijn; heeft hij die macht niet, bijvoorbeeld omdat de zaak met een schip is vergaan of omdat een ander zich haar heeft toegeëigend, dan is bezitsverschaffing niet mogelijk en wordt de zaak geleverd door een daartoe bestemde akte.

Een voorbeeld. Twee partijen dragen een vermogensrecht over waarvoor de wet geen bijzondere leveringsvorm kent. Zij leggen in één document vast welk recht het betreft, dat het wordt overgedragen en op grond waarvan, en ondertekenen dat allebei. Daarmee is de levering verricht. Was er alleen mondeling iets afgesproken, dan is er wel een verbintenis maar geen overdracht: het recht is dan nog niet overgegaan.

Het moment van overgang

Met het ondertekenen van de akte is aan het leveringsvereiste voldaan; als ook de andere vereisten vervuld zijn, gaat het goed op dat moment over. Een latere mededeling aan anderen of een registratie is voor deze restregel niet voorgeschreven. Juist omdat er geen register of mededeling aan te pas komt, is de akte zelf vaak het enige stuk waaruit blijkt wanneer en waarom het goed is overgegaan.

In de praktijk

Een apart, ondertekend en gedateerd stuk waarin staat wat er overgaat en waarom, met een verwijzing naar de overeenkomst die de titel vormt, legt de overdracht vast. Bij een geschil over het moment van overgang dient de akte als bewijs. Bij twijfel of een goed onder deze restregel valt of onder een bijzondere leveringsvorm, bepaalt het soort goed welke vorm nodig is; die vorm is dwingend.