Boek 3 Artikel 267a (3:267a BW)

Een woning die gedwongen wordt verkocht, brengt meer op als kopers hebben kunnen kijken. Dit artikel legt daarom een duldplicht op. De eigenaar en iedereen die de woning gebruikt, moeten toestaan dat de gebruikelijke aanduidingen dat het pand te koop staat worden aangebracht, en moeten belangstellenden gelegenheid geven tot bezichtiging. Die verplichtingen gelden vanaf het moment dat de executie is aangezegd volgens het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.

Waarom bezichtiging telt

Op een executieveiling wordt vaak gekocht zonder dat de koper het pand van binnen heeft gezien. Dat drukt de prijs fors: wie niet weet wat hij aantreft, biedt laag. Een lagere opbrengst is niet alleen slecht voor de schuldeiser maar vooral voor de eigenaar, want hij blijft met de restschuld zitten. Door bezichtiging mogelijk te maken, probeert de wet de opbrengst dichter bij de gewone marktwaarde te brengen.

Wie de plicht heeft

De plicht rust op de hypotheekgever en op ieder ander die de woning gebruikt. Dat kan dus ook een huurder of een inwonend familielid zijn. De verplichting is beperkt tot wat er staat: aanduidingen dulden en gelegenheid tot bezichtiging geven. Zij verplicht niet tot meer, zoals het pand opruimen of op elk gewenst moment beschikbaar zijn; wat redelijk is, wordt bepaald door wat voor een normale bezichtiging nodig is.

Vanaf welk moment

De duldplicht begint niet bij de eerste betalingsachterstand, maar pas bij de aanzegging van de executie. Tot dat moment houdt de bewoner zijn normale privacy. Daarna verschuift het evenwicht, omdat de verkoop dan een feit is dat wordt voorbereid. Die koppeling aan een duidelijk moment voorkomt discussie over de vraag of er al mag worden binnengekeken.

Als de bewoner weigert

Wordt medewerking geweigerd, dan kan de hypotheekhouder de bezichtiging laten plaatsvinden met toepassing van de regeling in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Er is dus een dwangmiddel, maar het loopt via de wettelijke weg en niet via eigenrichting. Een geldverstrekker die zichzelf toegang verschaft zonder die weg te volgen, handelt onrechtmatig, ook al heeft hij een hypotheekrecht.

Een voorbeeld. Een woning wordt geveild na langdurige achterstand. De bewoner wil geen vreemden over de vloer. Vanaf de aanzegging van de executie moet hij het te-koopbord aan de gevel accepteren en kijkers binnenlaten. Blijft hij weigeren, dan kan de bezichtiging langs de wettelijke weg worden afgedwongen.

In de praktijk

• Voor de bewoner: hoe beter het huis zich laat zien, hoe hoger de opbrengst en hoe lager de restschuld die u overhoudt. Meewerken is meestal in uw eigen belang.
• Voor de hypotheekhouder: plan bezichtigingen op redelijke tijden en kondig ze aan; dat voorkomt onnodige escalatie.
• Voor de koper: maak gebruik van de mogelijkheid om te kijken; een veilingkoop zonder inspectie is een gok.