Boek 3 Artikel 101 (3:101 BW)

Bij verjaring draait alles om data. Een termijn van drie of tien jaren is pas bruikbaar als vaststaat wanneer die is gaan lopen. Dit artikel geeft dat startpunt voor de verjaring die tot verkrijging leidt: zij begint bij de aanvang van de dag na het begin van het bezit. De dag waarop het bezit begon telt dus niet mee, en de klok start om middernacht daarna.

Waarom niet de dag zelf

Op de dag waarop iemand een goed in bezit neemt, is er meestal maar een deel van die dag verstreken. Door de hele dag buiten beschouwing te laten, hoeft niemand uit te zoeken op welk uur het bezit begon. Dat maakt de berekening eenvoudig en voorkomt geschillen over een paar uur. Het gevolg is dat de termijn eindigt na afloop van de laatste dag van de periode.

Wanneer het bezit begint

De regel verwijst naar het begin van het bezit, dus naar het moment waarop iemand het goed voor zichzelf is gaan houden. Bij een roerende zaak is dat vaak de dag van de overhandiging. Bij grond kan het het moment zijn waarop iemand het perceel in gebruik nam en zich naar buiten toe als rechthebbende gedroeg. Dat feitelijke moment moet worden vastgesteld voordat aan rekenen kan worden begonnen.

Wat er daarna kan gebeuren

Een eenmaal begonnen verjaring loopt niet altijd rustig door. Volgt iemand een ander op in het bezit, dan kan de lopende verjaring worden voortgezet, waarover artikel 3:102 BW gaat. Raakt de bezitter het bezit onvrijwillig kwijt maar krijgt hij het binnen het jaar terug, of leidt een binnen het jaar ingestelde vordering daartoe, dan is de loop niet onderbroken; dat regelt artikel 3:103 BW. Zo blijft één doorlopende termijn zichtbaar.

Een voorbeeld. Iemand neemt op 10 maart een strook grond in gebruik en gedraagt zich vanaf dat moment als rechthebbende. De verjaring begint dan te lopen bij de aanvang van 11 maart. Voor de termijn van tien jaren die bij grond geldt, betekent dat dat die pas is voltooid na afloop van 10 maart tien jaar later. Eén dag verschil kan bepalen of een rechthebbende nog op tijd is.

Waarom dit praktisch is

Voor beide partijen is dit het ijkpunt. De bezitter die zich op verjaring beroept, moet stellen en aannemelijk maken wanneer zijn bezit begon. De rechthebbende die zijn goed wil opeisen, moet weten hoeveel tijd hem nog rest. Wie op het randje zit, kan zich niet veroorloven te schatten: het gaat om de dag, niet om het jaar.

In de praktijk

Leg vast wanneer een situatie is begonnen, en doe dat met stukken die later iets bewijzen: een aankoopbon, een foto met datum, een brief, een factuur voor werk aan het goed. Voor wie iets kwijt is geldt: reageer schriftelijk en gedateerd zodra u het merkt, maar reken er niet op dat zo'n brief de verjaring op zichzelf doorbreekt. Het gaat hier om de vordering om aan het bezit van een ander een einde te maken, en daarbij stuit een aanmaning alleen als u binnen zes maanden een stap in rechte zet.