Boek 3 Artikel 76 (3:76 BW)

Een volmacht kan zijn geëindigd zonder dat de buitenwereld het merkt. Wie daarna nog met de oude gevolmachtigde handelt, weet van niets. Dit artikel bepaalt dat het einde tegenover zo'n onwetende wederpartij alleen in bepaalde gevallen mag worden ingeroepen. Buiten die gevallen blijft de volmachtgever gebonden, en het tweede lid regelt wanneer de gevolmachtigde die doorging de schade moet vergoeden.

Wie wordt beschermd

Bescherming geldt voor de wederpartij die noch van het einde van de volmacht, noch van de oorzaak daarvan wist. Wist zij dat de volmachtgever was overleden of dat de volmacht was ingetrokken, dan valt zij buiten deze regeling. Het gaat dus om echte onwetendheid op het moment van handelen; wat zij later hoort, doet er niet toe.

De vier gevallen waarin het einde wel werkt

• Mededeling of bekendmaking: het einde of de oorzaak is aan de wederpartij meegedeeld, of bekendgemaakt op een manier die volgens de wet of de verkeersopvattingen voldoende is.
• Algemene bekendheid: het overlijden van de volmachtgever was algemeen bekend.
• Zichtbaar einde van de functie: de aanstelling of tewerkstelling waaruit de volmacht voortvloeide, is op een voor derden kenbare wijze beëindigd.

- Alleen van horen zeggen: de wederpartij kende de volmacht uitsluitend uit een verklaring van de gevolmachtigde zelf.

Waarom die laatste grond zo hard is

Wie alleen op het woord van de tussenpersoon is afgegaan, heeft nooit een bevestiging van de volmachtgever gehad. Hij heeft zijn vertrouwen dus gebouwd op de mededeling van degene die er belang bij had. Dan is het redelijk dat het risico bij hem blijft. Het loont daarom om een volmacht bevestigd te krijgen bij de bron, bijvoorbeeld door het stuk in te zien of navraag te doen.

Een voorbeeld. Een medewerker die jarenlang namens een bedrijf inkocht, wordt ontslagen. Dat ontslag is naar buiten toe niet zichtbaar en de vaste leverancier hoort er niets over. Bestelt de oud-medewerker daarna nog een partij goederen, dan kan het bedrijf zich tegenover die leverancier moeilijk beroepen op het einde van de bevoegdheid. Was het vertrek wel kenbaar gemaakt, bijvoorbeeld doordat het bedrijf de relaties informeerde, dan ligt het omgekeerd.

Wie draait op voor de schade

Handelt de gevolmachtigde na het einde toch nog op naam van de volmachtgever, dan moet hij de schade vergoeden van de wederpartij die van niets wist. Dat speelt juist in de vier hierboven genoemde gevallen: daar kan het einde wél tegen haar worden ingeroepen, zodat de volmachtgever niet gebonden raakt en zij zich op de gevolmachtigde moet verhalen. Daarop geldt één uitzondering: hij is niet aansprakelijk als hij zelf niet wist en ook niet behoorde te weten dat de volmacht was geëindigd. Wie na een herroeping doorgaat, ontkomt daar dus niet aan; wie te goeder trouw doorwerkte, wel.

In de praktijk

Voor de volmachtgever: maak het einde van een volmacht zichtbaar, schriftelijk en gericht aan de partijen die van de volmacht wisten. Voor de gevolmachtigde: stop met handelen zodra u weet dat de volmacht voorbij is. Voor de wederpartij: laat een volmacht bevestigen door de volmachtgever zelf en vraag bij langlopende relaties af en toe of de bevoegdheid nog bestaat.