- Schuldeisers hebben onderling een gelijk recht om, na voldoening van de kosten van executie, uit de netto-opbrengst van de goederen van hun schuldenaar te worden voldaan naar evenredigheid van ieders vordering, behoudens de door de wet erkende redenen van voorrang.
- Bij overeenkomst van een schuldeiser met de schuldenaar kan worden bepaald dat zijn vordering jegens alle of bepaalde andere schuldeisers een lagere rang neemt dan de wet hem toekent.
←
Terug 3:276 · Verhaal op alle goederen van de schuldenaar
Verder 3:278 · Waar voorrang vandaan komt en wat een voorrecht is
→
Boek 3 Artikel 277 (3:277 BW)
Gelijkheid van schuldeisers en de afspraak tot achterstelling
Wettekst
Toelichting
Als het vermogen van een schuldenaar niet toereikend is, krijgt niet wie het hardst roept of het eerst komt zijn geld. De hoofdregel is gelijkheid: na aftrek van de kosten van de executie worden de schuldeisers uit de netto-opbrengst van de goederen betaald naar evenredigheid van ieders vordering. Wie een grotere vordering heeft, krijgt een groter deel van hetzelfde percentage. Op die gelijkheid bestaan alleen de uitzonderingen die de wet zelf als redenen van voorrang erkent.
Wat evenredigheid betekent
Is er honderd te verdelen en zijn er vorderingen van in totaal vierhonderd, dan krijgt iedereen een kwart van zijn vordering. Dat geldt ongeacht hoe oud de vordering is, hoe hard er is aangedrongen of hoe sympathiek de schuldeiser is. De volgorde in de tijd doet niet ter zake: een oude leverancier gaat niet voor op een nieuwe. Alleen een wettelijke grond van voorrang, zoals pand, hypotheek of een voorrecht, doorbreekt die gelijkheid.
Eerst de kosten van executie
De opbrengst wordt eerst verminderd met de kosten die zijn gemaakt om die opbrengst te realiseren: de deurwaarder, de veiling, de notaris. Dat is niet oneerlijk maar noodzakelijk, want zonder die kosten was er niets te verdelen geweest. Wat daarna overblijft, is de netto-opbrengst waarover de verdeling gaat.
Achterstelling
Een schuldeiser kan met de schuldenaar afspreken dat zijn vordering een lagere rang krijgt dan de wet hem geeft, tegenover alle andere schuldeisers of tegenover bepaalde. Dat heet achterstelling. Het komt vaak voor bij financieringen: een aandeelhouder of een familielid stelt zijn lening achter bij die van de bank, zodat de bank bereid is krediet te verlenen. De achtergestelde schuldeiser komt dan pas aan bod als de anderen zijn voldaan.
Een voorbeeld. Een onderneming gaat failliet. Er zijn een bank met pandrechten, een aantal leveranciers zonder zekerheid en een oom die geld had geleend met een achterstellingsafspraak. De bank haalt eerst haar deel uit de verpande goederen. Wat er dan nog is, wordt na aftrek van kosten evenredig over de leveranciers verdeeld. De oom komt daar pas achteraan, en in de praktijk betekent dat meestal niets.
In de praktijk
- Voor de gewone schuldeiser: gelijkheid klinkt geruststellend, maar zij geldt pas nadat de bevoorrechte schuldeisers zijn betaald. Dat is vaak het hele verhaal.
- Voor wie achterstelt: u geeft een reële positie op. Doe dat met open ogen en leg vast tegenover wie en voor hoe lang.
- Voor de ondernemer: achterstelling is een manier om financiering rond te krijgen, maar zij verschuift het risico naar degene die achterstelt.
Welke gronden van voorrang de wet erkent, staat in artikel 3:278 BW: pand, hypotheek, voorrechten en de andere gevallen die de wet aanwijst.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wat houdt een achterstelling precies in?
Curatoren betoogden dat een schuldeiser die zijn vordering had achtergesteld daarmee ook zijn bevoegdheid tot verrekening had verloren. De Hoge Raad verwierp dat: een tussen schuldeiser en schuldenaar gesloten overeenkomst als bedoeld in het tweede lid brengt niet zonder meer mee dat de schuldeiser zijn verrekeningsbevoegdheid heeft prijsgegeven. Wat een achterstelling inhoudt, hangt dus af van wat partijen werkelijk zijn overeengekomen; het artikel biedt alleen de mogelijkheid om van de gelijke rang af te wijken en bepaalt niet zelf de gevolgen daarvan.
-
Gelijk recht ook tussen boedelschulden?
Een curator had aan een bank verpande vorderingen onrechtmatig geïnd; de vraag was of de schadevergoedingsvordering van de pandhouder voorgaat op de kosten van executie en vereffening, waaronder het salaris van de curator. De Hoge Raad hield vast aan de regel dat boedelschulden bij een ontoereikend boedelactief in beginsel naar evenredigheid van hun omvang worden voldaan, behoudens de wettelijke redenen van voorrang. Die regel geldt ook wanneer het boedelactief mede bestaat uit de opbrengst van door de curator onrechtmatig geïnde verpande vorderingen; de pandhouder krijgt daardoor dus geen voorrang.
-
Mag een schuldeiser afzien van de opbrengst?
Een aantal schuldeisers had onder de Staat derdenbeslag laten leggen ten laste van hun schuldenaar en ten laste van diens hoofdelijke medeschuldenaren, en verdeelde het geinde geld onderling naar eigen inzicht. Het hof oordeelde dat zij daarvoor instemming van de geexecuteerden nodig hadden. De Hoge Raad oordeelt anders: uit artikel 3:277 lid 1 BW volgt dat een schuldeiser bevoegd is geheel of gedeeltelijk af te zien van het meedelen in een executieopbrengst, ook als dat tot een andere verdeling leidt, en daarvoor heeft hij de instemming van de schuldenaar of van zijn medeschuldeisers niet nodig. De artikelen 480 tot 490d Rv staan daaraan niet in de weg; zij bevatten procedurele voorschriften die een uitwerking zijn van artikel 3:277 lid 1 BW.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.