Boek 3 Artikel 37 (3:37 BW)

Vorm en werking van verklaringen

Tenzij anders is bepaald, kunnen verklaringen, met inbegrip van mededelingen, in iedere vorm geschieden, en kunnen zij in een of meer gedragingen besloten liggen.
Indien bepaald is dat een verklaring schriftelijk moet worden gedaan, kan zij, voor zover uit de strekking van die bepaling niet anders volgt, ook bij exploit geschieden.
Een tot een bepaalde persoon gerichte verklaring moet, om haar werking te hebben, die persoon hebben bereikt. Nochtans heeft ook een verklaring die hem tot wie zij was gericht, niet of niet tijdig heeft bereikt, haar werking, indien dit niet of niet tijdig bereiken het gevolg is van zijn eigen handeling, van de handeling van personen voor wie hij aansprakelijk is, of van andere omstandigheden die zijn persoon betreffen en rechtvaardigen dat hij het nadeel draagt.
Wanneer een door de afzender daartoe aangewezen persoon of middel een tot een ander gerichte verklaring onjuist heeft overgebracht, geldt het ter kennis van de ontvanger gekomene als de verklaring van de afzender, tenzij de gevolgde wijze van overbrenging door de ontvanger was bepaald.
Intrekking van een tot een bepaalde persoon gerichte verklaring moet, om haar werking te hebben, die persoon eerder dan of gelijktijdig met de ingetrokken verklaring bereiken.

Toelichting

Dit artikel regelt hoe verklaringen mogen worden gedaan en wanneer zij werken. Het uitgangspunt is vormvrijheid: tenzij iets anders is bepaald, kunnen verklaringen, ook mededelingen, in iedere vorm worden gedaan, en zij kunnen in een of meer gedragingen besloten liggen. Daarnaast bevat het artikel de kernregel van het rechtsverkeer: een verklaring die tot een bepaalde persoon is gericht, werkt pas als zij die persoon heeft bereikt.

Vormvrij, tenzij

Mondeling, schriftelijk, per bericht of door te handelen: het kan allemaal, zolang de wet of de afspraak geen bijzondere vorm eist. Ook stilzwijgend gedrag kan een verklaring inhouden, bijvoorbeeld wanneer iemand een aanbod uitvoert. Is wel voorgeschreven dat een verklaring schriftelijk moet worden gedaan, dan kan zij, tenzij de strekking van die bepaling zich daartegen verzet, ook bij exploot geschieden.

Bereiken is beslissend

Een tot een bepaalde persoon gerichte verklaring heeft pas werking als zij hem heeft bereikt. Verzenden is dus niet genoeg. Toch is dat geen vrijbrief voor de ontvanger die zich onbereikbaar houdt. De verklaring werkt namelijk toch, wanneer zij hem niet of te laat bereikte door iets wat hij zelf deed, door toedoen van mensen voor wie hij instaat, of door andere omstandigheden uit zijn eigen sfeer die het redelijk maken dat hij dat nadeel draagt.

Een verhuizing zonder adreswijziging komt voor rekening van de ontvanger.
Post die door zijn eigen organisatie zoekraakt eveneens.

- Een storing buiten beide partijen om valt daar niet zonder meer onder.

Onjuiste overbrenging en intrekking

Het vierde lid regelt de fout van de boodschapper. Heeft een door de afzender aangewezen persoon of middel de verklaring onjuist overgebracht, dan geldt wat de ontvanger heeft bereikt als de verklaring van de afzender. Die draagt dus het risico van zijn eigen keuze, tenzij de ontvanger zelf die wijze van overbrenging had bepaald.

Het vijfde lid maakt intrekking mogelijk, maar alleen op tijd: de intrekking moet de geadresseerde eerder bereiken dan de ingetrokken verklaring, of tegelijk daarmee. Komt zij later, dan is de eerste verklaring al werkzaam geworden.

Een voorbeeld. Een huurder zegt zijn overeenkomst per brief op naar het laatst bekende adres van de verhuurder, die inmiddels is verhuisd zonder dat door te geven. De opzegging werkt toch, want het niet bereiken komt door een omstandigheid die de verhuurder betreft. Bedenkt de huurder zich dezelfde dag, dan kan hij intrekken, mits dat bericht er niet later is dan de opzegging zelf.

In de praktijk

Verstuur belangrijke verklaringen zo dat u kunt aantonen dat en wanneer zij zijn aangekomen. Bij opzegging, vernietiging of ingebrekestelling hangen termijnen aan het moment van bereiken.

Zorg dat u zelf bereikbaar bent en dat uw adresgegevens kloppen. Wie zijn post niet ophaalt of een adreswijziging vergeet, kan zich er meestal niet op beroepen dat een bericht hem niet heeft bereikt.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Bewijs dat een aangetekende brief is aangekomen

Hoge Raad · 2004-06-04 · ECLI:NL:HR:2004:AO5122

De geadresseerde betwistte dat een aangetekend verzonden brief hem had bereikt. De Hoge Raad overwoog dat de afzender in dat geval moet bewijzen dat hij de brief aangetekend en naar het juiste adres heeft verzonden, en bovendien aannemelijk moet maken dat de brief tijdig aan de geadresseerde is aangeboden. Juiste adressering en het uitblijven van retourzending zijn daarvoor op zichzelf niet genoeg. De uitspraak vult in wat een afzender moet stellen en bewijzen wil een verklaring werking hebben.
Wanneer heeft een verklaring de ander bereikt?

Hoge Raad · 2013-06-14 · ECLI:NL:HR:2013:BZ4104

Betwist werd of een schriftelijke verklaring waarmee een terugkooprecht werd ingeroepen, de geadresseerde tijdig had bereikt. De Hoge Raad besliste dat de afzender in beginsel moet stellen en zo nodig bewijzen dat hij de verklaring heeft verzonden naar een adres waarvan hij redelijkerwijs mocht aannemen dat de geadresseerde daar door hem kon worden bereikt. Dat kan het zakelijke adres zijn, of een adres waarvan de afzender op grond van verklaringen of gedragingen van de geadresseerde mocht uitgaan; het hof had ten onrechte geeist dat de postbus uitdrukkelijk was aangewezen.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst