Boek 3 Artikel 30 (3:30 BW)

De regels over inschrijvingen beschermen de verkrijger die op de registers afgaat. Die bescherming heeft een keerzijde: aan de andere kant staat iemand die zijn recht kwijtraakt. Dit artikel vangt dat op. Verliest iemand zijn recht door toepassing van artikel 3:24 BW, artikel 3:25 BW of artikel 3:27 BW, en komen de omstandigheden die daartoe leidden naar redelijkheid en billijkheid niet voor zijn rekening, dan is de Staat aansprakelijk.

Wanneer de Staat opdraait voor de schade

• Verlies van een recht op een registergoed, niet slechts hinder of vertraging.
• Door toepassing van een van de genoemde artikelen: de bescherming tegen onvolledigheid, de bescherming tegen onjuistheid van een authentiek vastgesteld feit, of de rechterlijke verklaring over een recht.
• Omstandigheden die hem niet zijn aan te rekenen, beoordeeld naar redelijkheid en billijkheid.

Het artikel is bedoeld voor degene die zijn recht verliest door de werking van de beschermingsbepalingen zonder dat het verlies hem naar redelijkheid en billijkheid kan worden toegerekend.

Naast de aansprakelijkheid uit de Kadasterwet

De bepaling laat de aansprakelijkheden van de Dienst voor het kadaster en de openbare registers onverlet die in artikel 117, eerste en tweede lid, van de Kadasterwet zijn geregeld.

Een voorbeeld. Iemand heeft zijn woning verkocht en geleverd, maar laat de koop door de rechter vernietigen omdat hij is bedrogen. Voordat het vonnis in de registers is ingeschreven, levert de koper de woning door aan een derde die van de procedure niets weet. Omdat de vernietiging op dat moment niet was ingeschreven, kan zij die derde op grond van artikel 3:24 BW niet worden tegengeworpen, en de oorspronkelijke eigenaar krijgt zijn woning niet terug. Komen de omstandigheden waardoor de inschrijving niet op tijd was gebeurd naar redelijkheid en billijkheid niet voor zijn rekening, dan kan hij zich tot de Staat wenden voor vergoeding van wat hij verloor.

In de praktijk

De route staat alleen open als de omstandigheden die tot het verlies leidden niet voor rekening van de betrokkene komen.

Bij verlies van een recht zijn de stukken waaruit blijkt wat de betrokkene wel heeft gedaan en waarom hij niet meer kon doen, het materiaal waarop de beoordeling rust. Die feiten bepalen of het verlies hem is aan te rekenen, en daarmee of de Staat voor de schade aansprakelijk is.