Is een zaak aan hypotheek onderworpen en heeft de hypotheekgever hieraan na de vestiging van de hypotheek veranderingen of toevoegingen aangebracht zonder dat hij verplicht was deze mede tot onderpand voor de vordering te doen strekken, dan is hij bevoegd deze veranderingen en toevoegingen weg te nemen, mits hij de zaak in de oude toestand terugbrengt en desverlangd voor de tijd dat dit nog niet is geschied, ter zake van de waardevermindering zekerheid stelt. Degene die gerechtigd is tot te velde staande vruchten of beplantingen, is bevoegd deze in te oogsten; kon dit voor de executie niet geschieden dan zijn hij en de koper verplicht zich jegens elkaar te gedragen overeenkomstig de verplichtingen die afgaande en opkomende pachters op grond van de bepalingen betreffende pacht jegens elkaar hebben.
Boek 3 Artikel 266 (3:266 BW)
Wegnemen van eigen toevoegingen aan de verhypothekeerde zaak
Wettekst
Toelichting
Wie een aan hypotheek onderworpen zaak verbetert, doet dat vaak op eigen kosten en zonder daartoe verplicht te zijn. Dit artikel geeft de hypotheekgever het recht om die veranderingen en toevoegingen weer weg te nemen. Voorwaarde is dat hij de zaak in de oude toestand terugbrengt en, als daarom wordt gevraagd, zekerheid stelt voor de waardevermindering zolang dat nog niet is gebeurd. Daarnaast regelt het artikel wie de gewassen mag oogsten die nog te velde staan.
Wat mag worden weggenomen
Het gaat om wat na de vestiging van de hypotheek is aangebracht en waartoe de hypotheekgever niet verplicht was. Denk aan een tuinhuis, een demontabele overkapping of een zelf bekostigde inrichting van een werkplaats: toevoegingen die van het pand zijn te scheiden en waarna het pand in zijn eerdere staat kan worden hersteld. Die waarde is niet vanzelf van de hypotheekhouder, want die had zijn zekerheid op de zaak zoals die toen was. Moest de toevoeging mede tot onderpand strekken, dan valt zij buiten dit recht.
De twee voorwaarden
Ten eerste moet de zaak in de oude toestand worden teruggebracht. Wegnemen mag niet betekenen dat er gaten, kale leidingen of een halve constructie achterblijven. Ten tweede kan zekerheid worden verlangd voor de waardevermindering gedurende de periode dat het herstel nog niet is uitgevoerd. Zo houdt de hypotheekhouder greep op de waarde van zijn onderpand terwijl de hypotheekgever zijn eigen investering meeneemt.
De oogst te velde
Voor gewassen geldt een eigen regel. Wie recht heeft op de nog te velde staande vruchten of beplantingen, mag die oogsten. Lukt dat niet meer voordat de executie plaatsvindt, dan moeten hij en de koper zich tegenover elkaar gedragen volgens de verplichtingen die het pachtrecht oplegt aan een afgaande en een opkomende pachter. Zo is er een maatstaf voor de afrekening van de gewassen die op het land staan, zonder dat de oogst tussen wal en schip valt.
Een voorbeeld. Een hypotheekgever heeft na de vestiging van zijn hypotheek op eigen kosten een demontabele veranda en een losse installatie geplaatst. Komt het tot een gedwongen verkoop, dan mag hij die weer meenemen, mits hij het pand netjes in de oude staat achterlaat. Neemt hij ze weg maar brengt hij het pand pas later in de oude staat terug, dan kan de hypotheekhouder zekerheid verlangen voor de waardedaling in de tussentijd.
In de praktijk
- Bewaar uw papieren. Facturen en foto's laten zien wat u zelf hebt aangebracht en wanneer; zonder dat wordt het lastig aan te tonen.
- Reken de kosten mee. Wegnemen én herstellen kost geld; dat bedrag staat tegenover de waarde van wat u terugkrijgt.
- Kijk naar de akte. Een hypotheekakte kan bepalen dat latere veranderingen en toevoegingen mede tot onderpand strekken. Was de hypotheekgever daartoe verplicht, dan heeft hij voor die toevoegingen geen wegneemrecht. Ook buiten de akte om kan zo'n verplichting zijn aangegaan, bijvoorbeeld in een afzonderlijke afspraak met de hypotheekhouder.
Wat met de zaak wordt verbonden en daarvan een bestanddeel wordt, gaat volgens artikel 3:4 BW deel uitmaken van die zaak en komt daarmee in beginsel onder de hypotheek te vallen. Dit artikel geeft de hypotheekgever de mogelijkheid om zijn eigen latere veranderingen en toevoegingen daar weer uit te halen, op de voorwaarden die het stelt.