Boek 3 Artikel 27 (3:27 BW)

Soms is niet vast te stellen wie rechthebbende is op een registergoed, bijvoorbeeld omdat de historie onduidelijk is of omdat mogelijke rechthebbenden onvindbaar zijn. Dit artikel biedt daarvoor een weg. Wie beweert enig recht op zo'n goed te hebben, kan alle belanghebbenden bij openbare oproeping dagvaarden, en daarnaast bij name iedereen die als rechthebbende of als beslaglegger staat ingeschreven, om te horen verklaren dat het gestelde recht hem toekomt.

Waarborgen voor wie niet verschijnt

Omdat een deel van de belanghebbenden alleen via een openbare oproeping wordt bereikt, bouwt de wet waarborgen in. De rechter kan voordat hij toewijst maatregelen bevelen en bewijsopdrachten geven die hij nuttig acht in het belang van mogelijke rechthebbenden die niet zijn verschenen. Die maatregelen kunnen bestaan uit aankondigingen, eventueel herhaald, met een door de rechter bepaalde inhoud, in binnenlandse of buitenlandse dagbladen.

De verklaring die zo wordt verkregen, mag bovendien niet meteen worden ingeschreven. Dat kan pas als het vonnis in kracht van gewijsde is gegaan, dus als er geen gewone rechtsmiddelen meer tegen openstaan.

De rechtsmiddelen

• Verzet is uitgesloten. Tegen dit vonnis staat die weg niet open.
• Hoger beroep en cassatie staan volgens de gewone regels open, met uitzonderingen die het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering op dit punt opzij zetten.
• Binnen acht dagen inschrijven. Wie hoger beroep of cassatie instelt, moet die dagvaarding binnen acht dagen laten inschrijven in het register dat daarvoor is aangewezen; gebeurt dat niet, dan is hij niet ontvankelijk.
• Cassatie alleen voor wie is verschenen. Wie zich in de procedure niet heeft laten zien, kan die stap niet zetten.

Voor niet-verschenen belanghebbenden begint de beroepstermijn pas te lopen vanaf de betekening van de uitspraak aan hen bij name, als zij ingeschreven stonden, en anders vanaf de betekening bij openbaar exploot.

De kracht van de verklaring

Tegenover niet-verschenen belanghebbenden die niet bij name zijn gedagvaard, wordt de ingeschreven verklaring vermoed juist te zijn zolang het tegendeel niet is bewezen. Zij kunnen dus nog aantonen dat het anders ligt. Maar op die onjuistheid kan geen beroep worden gedaan ten nadele van iemand die, zonder daarvan te weten, de verkrijger van het vonnis onder bijzondere titel is opgevolgd. Wie het goed daarna te goeder trouw koopt, houdt het.

Een voorbeeld. Een stuk grond wordt al generaties door één familie gebruikt, maar de registers wijzen nog een rechtsvoorganger aan van wie geen erfgenamen te vinden zijn. Met deze procedure kan de gebruiker zijn recht laten vaststellen. Duikt jaren later toch een erfgenaam op, dan kan die het vermoeden nog aanvechten, maar niet ten nadele van de onwetende koper aan wie de grond intussen is doorverkocht.

In de praktijk

Deze weg is bedoeld voor gevallen waarin de gewone procedure vastloopt omdat de wederpartij onbekend of onvindbaar is. Verwacht een grondig onderzoek: de rechter zal zich er eerst van willen vergewissen dat afwezigen zo goed mogelijk zijn bereikt.

Wordt u opgeroepen, reageer dan. Wie verschijnt, houdt alle rechtsmiddelen; wie wegblijft, verliest de cassatiemogelijkheid en loopt het risico dat het goed intussen in handen komt van iemand tegen wie niets meer valt in te brengen.