Artikel 54 Rechtsvordering (54 Rv)

Niet iedere gedaagde heeft een adres waar hij te vinden is. Dit artikel zorgt ervoor dat een procedure dan toch kan beginnen. De hoofdregel is eenvoudig: wie geen bekende woonplaats in Nederland heeft, wordt betekend op de plaats waar hij werkelijk verblijft. Is ook dat onbekend, dan wijst de wet een vervangende route aan, met een bekendmaking die de betrokkene alsnog op het spoor moet zetten.

Eerst het werkelijk verblijf

Woonplaats en werkelijk verblijf zijn niet hetzelfde. De woonplaats is het adres waar iemand juridisch gevestigd is; het werkelijk verblijf is de plek waar hij feitelijk verblijft. Ontbreekt het eerste, dan gaat de deurwaarder af op het tweede. Pas als beide onbekend zijn, komt de bijzondere regeling van het tweede lid in beeld.

Betekening via het parket

Betreft het exploot een procedure die loopt of die gaat lopen, dan gaat de betekening naar het parket van het openbaar ministerie bij het gerecht waar de zaak dient of zal gaan dienen. Moet de zaak bij de Hoge Raad dienen, dan gebeurt dat bij het parket van de procureur-generaal aldaar. Dezelfde weg geldt bij het oproepen van houders van aandelen of andere effecten die niet op naam staan of van wie de namen niet bekend zijn.

Daarnaast wordt een uittreksel van het exploot zo spoedig mogelijk bekendgemaakt in de Staatscourant. In die bekendmaking staan de naam en het kantooradres van de deurwaarder of de advocaat bij wie een afschrift van het exploot te krijgen is. Zo kan iemand die de publicatie ziet, of van wie een bekende haar ziet, alsnog achterhalen wat er speelt en waar hij het stuk kan opvragen.

Het derde lid trekt dezelfde lijn door naar rechtspersonen: bestaat er geen kantoor, geen bestuurder en geen vereffenaar, of hebben die geen bekend adres, dan wordt op dezelfde manier gehandeld. Een ontbonden vennootschap zonder enig aanknopingspunt is daarmee niet onbereikbaar.

Als er geen procedure aan de orde is

Soms moet een stuk worden betekend zonder dat er een zaak loopt, bijvoorbeeld een aanzegging. Dan wordt betekend aan het parket bij de rechtbank in het rechtsgebied waar de verzoeker zijn woonplaats of, bij gebreke daarvan, zijn werkelijk verblijf heeft, opnieuw met een uittreksel in de Staatscourant. Heeft de verzoeker zelf geen bekende woonplaats of bekend verblijf in Nederland, dan is het parket bij de rechtbank Den Haag de plaats.

Tussen echtgenoten en partners

Het vijfde lid geeft een eigen voorschrift voor exploten die de ene echtgenoot of geregistreerde partner aan de andere laat doen: is de raadsman van die ander bekend, dan wordt diens naam in het exploot vermeld. Zo weet iedereen wie voor de andere kant optreedt, ook als het adres van die ander niet bekend is.

In de praktijk

Voor de eiser betekent dit dat een onbekend adres geen reden hoeft te zijn om af te zien van een procedure, maar wel dat de weg langer en formeler is: het parket, de publicatie en een deugdelijke onderbouwing dat er echt geen adres bekend is. Voor degene die ergens onaangekondigd in een procedure blijkt te zijn betrokken, geldt dat dit wetboek elders voorziet in de mogelijkheid om op te komen tegen een uitspraak die bij verstek is gedaan.