Artikel 505 Rechtsvordering (505 Rv)

Een beslag op een huis of een perceel krijgt pas kracht tegenover de buitenwereld doordat het proces-verbaal van de deurwaarder wordt ingeschreven in de openbare registers die het Burgerlijk Wetboek daarvoor aanwijst. Vanaf dat moment kan iedereen het beslag zien en kan de eigenaar het goed niet meer met gevolgen voor de beslaglegger verkopen, bezwaren of verhuren. Dit artikel regelt die inschrijving, de mededeling aan de eigenaar en de uitzonderingen.

Inschrijven en binnen drie dagen betekenen

Na de inschrijving moet een afschrift van het proces-verbaal aan de geëxecuteerde worden betekend, en wel binnen drie dagen na die inschrijving. De wet verbindt daaraan een zware sanctie: gebeurt het later, dan is het beslag nietig. De eigenaar mag er dus niet lang over in het ongewisse blijven dat zijn onroerend goed is vastgelegd, want vanaf de inschrijving is hij in wat hij ermee kan doen beperkt.

Wat na de inschrijving niet meer tegen de beslaglegger werkt

Verkoopt de eigenaar het goed na de inschrijving, vestigt hij er een hypotheek of een ander recht op, laat hij het onder bewind stellen of verhuurt of verpacht hij het, dan kan de beslaglegger die handeling naast zich neerleggen. De handeling is niet zonder meer ongeldig tussen de eigenaar en zijn wederpartij, maar zij telt niet mee bij de executie: er wordt geveild alsof zij niet had plaatsgevonden. Dat is precies het punt van een beslag, want anders zou het verhaal met één handtekening kunnen worden weggenomen.

De huurder van woonruimte wordt beschermd

Voor de verhuur van woonruimte die onder de huurbeschermingsbepalingen van het Burgerlijk Wetboek valt, maakt de wet een uitzondering: die huur houdt in beginsel wél stand tegenover de beslaglegger. Daar zitten twee grenzen aan. Werd er pas verhuurd na de bekendmaking van de verkoop, bedoeld in artikel 516 Rv, dan gaat de bescherming niet op. En zij vervalt ook als de huurder wist dat de beslaglegger door die verhuring in zijn verhaalsmogelijkheden zou worden benadeeld — een huurcontract dat alleen is gesloten om de veiling te bemoeilijken, biedt dus geen dekking.

De akte die er al lag

Het derde lid vangt het geval op waarin de notariële akte van verkoop of van vestiging van een recht al was verleden voordat het beslag werd ingeschreven, maar de inschrijving van die akte net iets later plaatsvindt. Die overdracht of bezwaring kan dan toch tegen de beslaglegger worden ingeroepen, mits de akte uiterlijk wordt ingeschreven op de eerstvolgende dag waarop het kadasterkantoor — de Dienst voor het kadaster en de openbare registers — na de beslaginschrijving voor bezoekers is geopend. Wie te goeder trouw bij de notaris zat, wordt zo niet overvallen door een beslag van diezelfde dag.

Een voorbeeld. Een schuldeiser laat beslag inschrijven op een woning die de eigenaar net heeft verkocht. Is de leveringsakte al gepasseerd en wordt die de eerstvolgende openingsdag ingeschreven, dan houdt de koop stand. Was de akte nog niet verleden en had de koper zijn koop ook niet in de openbare registers laten inschrijven, dan koopt hij een woning waarop een beslag rust en kan de executie doorgaan. Was de koop wél ingeschreven, dan houdt het beslag de levering niet tegen: artikel 507b Rv laat het daarna rusten op het deel van de koopsom dat de notaris voor de verkoper onder zich houdt.

In de praktijk

Voor de beslaglegger is de volgorde alles: eerst inschrijven, dan binnen drie dagen betekenen, en die data vastleggen. Voor de eigenaar betekent de inschrijving dat verkopen of hypothecair financieren praktisch niet meer lukt zonder dat het beslag wordt afgewikkeld; in gesprek gaan over een regeling of aflossing is dan meestal zinvoller dan doorgaan met verkoopplannen. Voor een koper of financier is het altijd zaak de registers op het laatste moment nog te raadplegen.